హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజలాల మట్టాలు వేగంగా పడిపోతుండటంతో నీటి ఎద్దడి ఆందోళనకరంగా మారుతోంది. సెప్టెంబరు చివరి నాటికి గతేడాదితో పోలిస్తే భూగర్భజలాల మట్టం 6.85 మీటర్ల మేర లోతుకు పడిపోగా, ప్రస్తుత సగటు నీటిమట్టం 11.58 మీటర్లుగా నమోదైంది. క్యూర్‌ పరిధిలోని 49 మండలాల్లో సాధారణంగా 619 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదవ్వాల్సి ఉండగా, కేవలం 457 మి.మీ. వర్షమే కురిసింది. దీంతో కూకట్‌పల్లి, శేరిలింగంపల్లి సహా పలు ప్రాంతాల్లో నీటి సమస్య తీవ్రతరమవుతోంది. జలమండలి పరిధిలో రోజువారీ ట్యాంకర్‌ బుకింగ్‌లు ఇప్పటికే 5,500కు చేరుకోగా, రానున్న రోజుల్లో ఈ సంఖ్య 6,500కు పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో వర్షపు నీటి సంరక్షణ, భూగర్భజలాల పునర్భరణ, నీటి పొదుపు చర్యలకు ప్రాధాన్యమివ్వాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
హైదరాబాద్‌ మహానగరంలో భూగర్భజలాల మట్టాలు ఆందోళనకరంగా పడిపోతున్నాయి. నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ ముగిసినప్పటికీ, భూగర్భజలాలు ఆశించిన స్థాయిలో పెరగకపోగా గతేడాదితో పోలిస్తే మరింత లోతుకు చేరాయి. సెప్టెంబరు చివరి నాటికి గతేడాది ఇదే సమయంతో పోల్చితే భూగర్భజల మట్టం 6.85 మీటర్ల మేర దిగువకు పడిపోయినట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఆగస్టుతో పోల్చినా సెప్టెంబరు చివరి నాటికి పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. ప్రస్తుతం నగరంలో భూగర్భజల మట్టం సగటున 11.58 మీటర్ల లోతులో ఉన్నట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. నగరంలోని 76 శాతానికిపైగా ప్రాంతాల్లో భూగర్భజలాలు 10 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతులో ఉండగా, కేవలం 24 శాతం ప్రాంతాల్లో మాత్రమే 10 మీటర్ల లోపు నీరు అందుబాటులో ఉంది. ఈ గణాంకాలు నగరంలో భూగర్భజలాల లభ్యత తగ్గుతున్న తీరును స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
వర్షపాతం లోటు హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజల మట్టాలు పడిపోవడానికి ప్రధాన కారణంగా మారుతోంది. నగరం, పరిసర ప్రాంతాల్లో ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు కురవకపోవడంతో భూమిలోకి ఇంకే నీటి పరిమాణం తగ్గుతోంది. దీంతో బోర్లు, బావుల్లో నీటిమట్టాలు క్రమంగా దిగజారుతున్నాయి. సాధారణంగా వర్షాకాలంలో కురిసే వర్షాలు భూగర్భజలాల నిల్వలను పెంచుతాయి. అయితే తక్కువ వర్షపాతం, కురిసిన నీరు కాలువల ద్వారా వేగంగా బయటకు వెళ్లిపోవడం, పట్టణీకరణ కారణంగా సహజంగా నీరు భూమిలోకి ఇంకే ప్రాంతాలు తగ్గిపోవడం వంటి అంశాలు భూగర్భజలాల పునర్భరణకు అడ్డంకులుగా మారుతున్నాయి.
క్యూర్‌ పరిధిలోని 49 మండలాల్లో సెప్టెంబరు చివరి నాటికి సాధారణంగా 619 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదవ్వాల్సి ఉండగా, కేవలం 457 మి.మీ. వర్షమే కురిసింది. వర్షపాతంలో ఏర్పడిన ఈ లోటు కారణంగా ఆగస్టుతో పోలిస్తే సెప్టెంబరు చివరి నాటికి భూగర్భజల మట్టాలు మరో 0.38 మీటర్ల మేర పడిపోయాయి. కూకట్‌పల్లి, అమీర్‌పేట, శేరిలింగంపల్లి, రాజేంద్రనగర్‌, శంకర్‌పల్లి, కేపీహెచ్‌బీ, కుత్బుల్లాపూర్‌, సరూర్‌నగర్‌, జీడిమెట్ల, ఎస్సార్‌నగర్‌, దుండిగల్‌, చెంగిచెర్ల, ఫతుల్లాగూడ, హఫీజ్‌పేట, రామంతాపూర్‌ తదితర ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా బోర్లపై ఆధారపడే కుటుంబాలకు నీటి లభ్యత తగ్గే ప్రమాదం ఉండటంతో రానున్న రోజుల్లో నీటి ఇబ్బందులు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశాలున్నాయి.
హైదరాబాద్‌ జలమండలి పరిధిలో నీటి ట్యాంకర్లకు డిమాండ్‌ రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. సాధారణంగా అక్టోబరు మొదటి వారంలో రోజుకు 3,000 నుంచి 3,500 వరకు ట్యాంకర్ల బుకింగ్‌లు నమోదవుతాయి. అయితే ప్రస్తుతం ఈ సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగి రోజువారీ సగటు 5,500కు చేరింది. రానున్న రోజుల్లో కొన్ని సందర్భాల్లో బుకింగ్‌లు 6,500 వరకు పెరిగే అవకాశముందని అంచనా వేస్తున్నారు. భూగర్భజల మట్టాలు పడిపోవడం, బోర్లలో నీటి లభ్యత తగ్గడం వంటి కారణాలతో నగరంలోని పలు ప్రాంతాల ప్రజలు ట్యాంకర్లపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. దీంతో నీటి సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో వర్షపు నీటి సంరక్షణ, ఇంకుడు గుంతల ఏర్పాటు, చెరువులు, ఇతర జలవనరుల పరిరక్షణపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇళ్లు, వాణిజ్య సముదాయాల్లో నీటిని పొదుపుగా వినియోగించడంతో పాటు వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకేలా తగిన చర్యలు చేపట్టాలి. తద్వారా భూగర్భజలాల పునర్భరణకు అవకాశం కల్పించి, నీటి వనరులపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడిని కొంతమేర తగ్గించవచ్చు. ముఖ్యంగా వేసవి ప్రారంభమయ్యేలోపే నీటి వినియోగం, సరఫరా, ట్యాంకర్ల నిర్వహణకు సంబంధించి సమగ్ర ప్రణాళికను సిద్ధం చేయడం హైదరాబాద్‌ నగరానికి అత్యంత కీలకంగా మారింది.