మెదడు చురుకుదనం, జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత వంటి అంశాల్లో పోషకాహారం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. శరీరానికి అవసరమైన విటమిన్లు, ఖనిజాలు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు, ప్రోటీన్‌ వంటి పోషకాలు లభించే సమతుల్య ఆహారం మెదడు సాధారణ పనితీరుకు తోడ్పడుతుంది. ముఖ్యంగా రోజువారీ ఆహారంలో పోషక విలువలు ఉన్న పదార్థాలను చేర్చుకోవడం ద్వారా మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.
మెదడు ఆరోగ్యం అంటే కేవలం జ్ఞాపకశక్తి బాగుండటం మాత్రమే కాదు. ఏకాగ్రత, నేర్చుకునే సామర్థ్యం, నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, నాడీకణాల పనితీరు వంటి అనేక అంశాలు మెదడు ఆరోగ్యంతో ముడిపడి ఉంటాయి. వయసు పెరిగే కొద్దీ మెదడు పనితీరులో సహజమైన మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు. అయితే జీవనశైలి, శారీరక చురుకుదనం, తగినంత నిద్రతో పాటు ఆహారం కూడా మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే ముఖ్యమైన అంశాలుగా పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల రోజువారీ ఆహారంలో మెదడుకు అవసరమైన పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉండే ఆహార పదార్థాలను చేర్చుకోవడం మొత్తం మెదడు ఆరోగ్యానికి తోడ్పడవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడంలో మనం తీసుకునే ఆహారం కూడా కొంతవరకు కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్‌, కోలిన్‌, మెగ్నీషియం, జింక్‌, కాపర్‌, పాలీఫినాల్స్‌ వంటి పోషకాలు, మొక్కల సమ్మేళనాలు మెదడు సహా శరీరంలోని పలు కీలక ప్రక్రియలకు అవసరం. ఈ పోషకాలు లభించే కొన్ని ఆహార పదార్థాలను సమతుల్య ఆహారంలో భాగంగా చేర్చుకోవచ్చు.
1. వాల్‌నట్స్‌.. పోషకాలతో నిండిన గింజలు
వాల్‌నట్స్‌ లేదా ఆక్రోట్లలో ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్‌, యాంటీఆక్సిడెంట్‌ సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. ఇవి కణాలను ఆక్సిడేటివ్‌ ఒత్తిడి నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడతాయి. మెదడు, నాడీకణాల ఆరోగ్యానికి కూడా వీటిలోని పోషకాలు ఉపయోగకరంగా ఉండొచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
2. గుడ్లు.. కోలిన్‌కు మంచి వనరు
గుడ్లు ప్రొటీన్‌తో పాటు కోలిన్‌ను అందించే ఆహారం. మెదడులో జ్ఞాపకశక్తి, నేర్చుకోవడం వంటి ప్రక్రియల్లో భాగమైన ఎసిటైల్‌కోలిన్‌ అనే న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్‌ తయారీలో కోలిన్‌ అవసరం. అందువల్ల సమతుల్య ఆహారంలో గుడ్లను చేర్చుకోవడం ద్వారా ఈ పోషకం లభిస్తుంది.
3. కొవ్వు చేపలు.. ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్‌
సాల్మన్‌ వంటి కొవ్వు చేపల్లో డీహెచ్ఏ, ఈపీఏ వంటి ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్‌ ఉంటాయి. ముఖ్యంగా డీహెచ్ఏ మెదడు కణాల పొరల్లో ముఖ్యమైన భాగంగా ఉంటుంది. నాడీకణాల సాధారణ పనితీరుకు ఈ కొవ్వు ఆమ్లాలు అవసరమవుతాయి.
4. గుమ్మడి గింజలు.. ఖనిజాలకు మంచి వనరు
గుమ్మడి గింజల్లో మెగ్నీషియం, జింక్‌, కాపర్‌ వంటి ముఖ్యమైన ఖనిజాలు లభిస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థ సాధారణ పనితీరులో మెగ్నీషియం, జింక్‌ వంటి ఖనిజాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల తగిన మోతాదులో గుమ్మడి గింజలను ఆహారంలో భాగంగా చేర్చుకోవచ్చు.
5. బెర్రీలు.. యాంటీఆక్సిడెంట్‌ సమ్మేళనాలు
స్ట్రాబెర్రీలు, బ్లూబెర్రీలు వంటి బెర్రీల్లో పాలీఫినాల్స్‌, ఆంథోసైనిన్స్‌ వంటి మొక్కల సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. వీటికి యాంటీఆక్సిడెంట్‌ లక్షణాలు ఉండటంతో శరీరంలోని ఆక్సిడేటివ్‌ ఒత్తిడిని తగ్గించే ప్రక్రియలకు తోడ్పడవచ్చు. మెదడు ఆరోగ్యానికి కూడా ఇవి ప్రయోజనకరంగా ఉండొచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
వాల్‌నట్స్‌, గుడ్లు, కొవ్వు చేపలు, గుమ్మడి గింజలు, బెర్రీలు.. ఒక్కోటి ఒక్కో రకమైన పోషకాన్ని అందిస్తాయి. అయితే వీటిలో ఏ ఒక్క ఆహార పదార్థమూ జ్ఞాపకశక్తిని ఒక్కసారిగా పెంచదు. మెదడు ఆరోగ్యానికి సమతుల్యమైన మొత్తం ఆహార విధానంతో పాటు తగినంత నిద్ర, క్రమమైన శారీరక చురుకుదనం, ఒత్తిడి నియంత్రణ వంటి జీవనశైలి అంశాలు కూడా ముఖ్యమే. కాబట్టి రోజువారీ ఆహారంలో పండ్లు, కూరగాయలు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు, తగినంత ప్రొటీన్‌ వంటి వివిధ ఆహారాలను చేర్చుకోవడం మంచిది.