భారతీయ రైల్వేలో ఆధునిక ప్రయాణానికి వందే భారత్ రైళ్లు కొత్త రూపునిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే దేశంలోని పలు మార్గాల్లో వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లను ప్రవేశపెట్టినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. హౌరా–గువాహటి, న్యూఢిల్లీ–వారణాసి, ముంబై–బెంగళూరు మార్గాల్లో ఈ రైళ్లు అందుబాటులోకి వచ్చినట్లు సమాచారం. రాబోయే రోజుల్లో మరిన్ని ప్రాంతాలకు వీటిని విస్తరించేందుకు రైల్వే శాఖ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది.

సాధారణ రైళ్లతో పోలిస్తే వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లలో ప్రయాణికులకు మెరుగైన సౌకర్యాలు కల్పించారు. సౌకర్యవంతమైన బెర్తులు, ఆధునిక బయో టాయిలెట్లు, మెరుగైన అంతర్గత సదుపాయాలు వంటి ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ రైళ్లలో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచే విషయం మరొకటి ఉంది. అదేంటంటే.. వీటికి ప్రత్యేకంగా ముందు లేదా వెనుక ఇంజిన్ ఉండదు. అయినప్పటికీ అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించగలుగుతాయి. మరి ఇంజిన్ లేకుండా ఇవి ఎలా కదులుతాయో తెలుసుకుందాం.

ఇంజిన్‌కు బదులుగా కోచ్‌లలోనే మోటార్లు

సాధారణ రైళ్లలో ఇంజిన్ ద్వారా ఉత్పత్తి అయ్యే శక్తితో బోగీలు ముందుకు కదులుతాయి. కానీ వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లలో ప్రత్యేక ఇంజిన్ ఉండదు. వీటిని డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ పవర్ సిస్టమ్ (Distributed Power System) సాంకేతికతతో రూపొందించారు. అంటే రైలును కదిలించే మోటార్లను ఒకే ఇంజిన్‌లో కాకుండా పలు కోచ్‌ల కింద అమర్చుతారు.

ప్రతి రెండో కోచ్‌కు మోటార్లను అమర్చడం ద్వారా రైలు మొత్తం సమన్వయంతో ముందుకు కదులుతుంది. ఉదాహరణకు 16 కోచ్‌ల రైలులో ఎనిమిది కోచ్‌లకు మోటార్లు అమర్చినట్లు కథనంలో వివరించారు. ఈ మోటార్లన్నీ కలిసి రైలుకు అవసరమైన శక్తిని అందిస్తాయి. దీంతో ప్రత్యేక ఇంజిన్ అవసరం లేకుండానే రైలు వేగంగా ప్రయాణించగలుగుతుంది.

పాంట్రోగ్రాఫ్ ద్వారా విద్యుత్ సరఫరా

రైలుకు అవసరమైన విద్యుత్‌ను అందించేందుకు పైకప్పుపై పాంట్రోగ్రాఫ్‌ను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇది పైభాగంలో ఉండే విద్యుత్ తీగల నుంచి 25,000 వోల్టుల విద్యుత్‌ను సేకరిస్తుంది. అనంతరం ట్రాన్స్‌ఫార్మర్, కన్వర్టర్ల ద్వారా మోటార్లకు అవసరమైన విద్యుత్ సరఫరా అవుతుంది.

ఈ విద్యుత్ శక్తితో కోచ్‌ల కింద అమర్చిన మోటార్లు పనిచేస్తాయి. గేర్‌బాక్సులు, ఇతర యాంత్రిక భాగాల సహాయంతో మోటార్ల శక్తి చక్రాలకు చేరుతుంది. ఫలితంగా రైలులోని పలు కోచ్‌లు ఒకేసారి శక్తిని అందిస్తూ రైలును ముందుకు నడిపిస్తాయి.

కుదుపులు తగ్గించే ప్రత్యేక సస్పెన్షన్ వ్యవస్థ

వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లలో ప్రయాణికుల సౌకర్యానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. రైలు వేగంగా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు కుదుపులు తగ్గించేందుకు కోచ్‌ల కింద ప్రత్యేక సస్పెన్షన్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. ఇందులో స్టీల్ స్ప్రింగ్‌లు, డాంపర్లు, ఎయిర్ స్ప్రింగ్‌లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి పట్టాలపై ప్రయాణించే సమయంలో ఏర్పడే కంపనాలను తగ్గించి ప్రయాణాన్ని మరింత సౌకర్యవంతంగా మారుస్తాయి.

బ్రేకులు వేసినప్పుడు విద్యుత్ ఉత్పత్తి

ఈ రైళ్లలో మరో ప్రత్యేకత రీజెనరేటివ్ బ్రేకింగ్ సిస్టమ్ (Regenerative Braking System). సాధారణంగా రైలు వేగాన్ని తగ్గించేందుకు బ్రేకులు ఉపయోగిస్తారు. అయితే ఈ సాంకేతికతలో మోటార్లు బ్రేకింగ్ సమయంలో జనరేటర్లలా పనిచేస్తాయి. రైలు కదలికలోని కొంత శక్తిని విద్యుత్‌గా మార్చి తిరిగి విద్యుత్ వ్యవస్థకు అందిస్తాయి. దీంతో శక్తి వినియోగ సామర్థ్యం మెరుగుపడుతుంది.

Live Updates in DTV Digital

మొత్తానికి ప్రత్యేక ఇంజిన్ లేకుండానే కోచ్‌లలో అమర్చిన మోటార్లు, ఆధునిక విద్యుత్ వ్యవస్థ, సస్పెన్షన్ టెక్నాలజీ సహాయంతో వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లు వేగంగా, సౌకర్యవంతంగా ప్రయాణిస్తున్నాయి. భారతీయ రైల్వేలో ఆధునిక సాంకేతికతకు ఇవి మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తున్నాయి.