
D Spiritual: Nov 5: తిరుమల బంగారు వాకిలి చరిత్ర తెలుసా? బంగారు పూత ఎప్పుడు పూయించారు.. జయవిజయుల విగ్రహాల వెనుక విశేషాలివే!
కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి కొలువై ఉన్న తిరుమల క్షేత్రం ఎన్నో ఆధ్యాత్మిక విశేషాలకు, అద్భుతమైన శిల్పకళా సంపదకు నిలయం. నిత్యం వేలాది మంది భక్తులు స్వామివారిని దర్శించుకునేందుకు తిరుమలకు తరలివస్తుంటారు. అయితే శ్రీవారి ఆలయంలో భక్తులను ప్రత్యేకంగా ఆకర్షించే పవిత్ర ప్రదేశాల్లో బంగారు వాకిలి ఒకటి. ఈ ద్వారం కేవలం బంగారు తాపడం చేసిన ప్రవేశ మార్గం మాత్రమే కాదు.. ఎన్నో శతాబ్దాల చరిత్ర, వైష్ణవ సంప్రదాయం, ఆధ్యాత్మిక విశిష్టతకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
బంగారు వాకిలి చారిత్రక నేపథ్యం
తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలోని బంగారు వాకిలికి ఎంతో విశిష్టమైన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. ఆలయ శాసనాల ప్రకారం సుమారు క్రీ.శ. 1409లో విజయనగర సామ్రాజ్య పాలకుడు దేవరాయల కాలంలో ఈ ద్వారానికి బంగారు పూత పూయించినట్లు తెలుస్తోంది. అప్పటి సైన్యాధ్యక్షుడైన అమాత్యశేఖర మల్లన్న ఈ పవిత్ర కార్యాన్ని నిర్వహించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి. బంగారు తాపడంతో అలంకరించిన ద్వారాలు, వాటి చుట్టూ ఉన్న తోరణాలు, స్తంభాలు, ద్వార చట్రం ఆలయ వైభవాన్ని మరింత ఇనుమడింపజేస్తాయి.
జయవిజయుల విగ్రహాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణ
బంగారు వాకిలికి ఇరువైపులా శ్రీ మహావిష్ణువు ద్వారపాలకులైన జయ, విజయుల భారీ విగ్రహాలు భక్తులను ఆకట్టుకుంటాయి. రాతితో చెక్కిన ఈ విగ్రహాలకు బంగారు తొడుగులు అమర్చారు. శంఖం, చక్రం, గద, అభయ హస్తాలతో దర్శనమిచ్చే జయవిజయులు వైకుంఠ ద్వార రక్షకులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. స్వామివారి సన్నిధిలోకి ప్రవేశించే భక్తులకు వీరి దర్శనం ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
దశావతారాల రూపాలతో బంగారు వాకిలి
బంగారు వాకిలి తలుపులపై శ్రీ మహావిష్ణువు దశావతారాలను అద్భుతంగా చెక్కి బంగారు తాపడంతో అలంకరించారు. మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, శ్రీరామ, బలరామ, శ్రీకృష్ణ, కల్కి అవతారాల రూపాలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తాయి. భగవంతుడి అవతార వైభవాన్ని స్మరించుకునేలా ఈ ద్వారం రూపకల్పన చేయడం విశేషం.
సుప్రభాత సేవకు పవిత్ర వేదిక
ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున శ్రీవారిని మేల్కొలిపే సుప్రభాత సేవ బంగారు వాకిలి ఎదుటే నిర్వహిస్తారు. వేద పండితులు, అర్చకులు భక్తిశ్రద్ధలతో ‘కౌసల్యా సుప్రజా రామ..’ అంటూ సుప్రభాతాన్ని పఠిస్తూ స్వామివారిని మేల్కొలుపుతారు. అలాగే తోమాలసేవ అనంతరం నిర్వహించే శ్రీవారి కొలువు కార్యక్రమంలో పంచాంగ వివరాలు, ఆలయ ఆదాయ వ్యయాలను స్వామివారికి నివేదించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
రాత్రివేళ ఏకాంత సేవ అనంతరం ద్వార బంధనం
రోజంతా భక్తులకు దర్శనమిచ్చే శ్రీవారికి రాత్రివేళ ఏకాంత సేవ నిర్వహిస్తారు. ఈ సేవ పూర్తయిన అనంతరం గర్భాలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారమైన బంగారు వాకిలి తలుపులను మూసివేస్తారు. మరుసటి రోజు తిరిగి స్వామివారి నిత్య కైంకర్యాలు ప్రారంభమవుతాయి. ఈ విధంగా బంగారు వాకిలి తిరుమల ఆలయ నిత్య కైంకర్యాలు, శిల్పకళ, చారిత్రక నేపథ్యం, వైష్ణవ సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా నిలుస్తోంది.
ఆధ్యాత్మిక వైభవానికి ప్రతీకగా బంగారు వాకిలి
తిరుమల శ్రీవారిని దర్శించుకునే భక్తులకు జయవిజయుల మధ్య నుంచి కనిపించే స్వామివారి దివ్యమంగళ స్వరూపం అపురూపమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. అందుకే బంగారు వాకిలి కేవలం ఆలయ ప్రవేశ ద్వారంగానే కాకుండా శ్రీవారి ఆలయ పవిత్రతకు, ఆధ్యాత్మిక వైభవానికి ప్రతీకగా భక్తుల హృదయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది.
