రూపా పబ్లికేషన్స్ ప్రచురించిన ‘ది క్యూరియస్ అండ్ ది క్లాసిఫైడ్’ పుస్తకావిష్కరణ కార్యక్రమంలో మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ ఎం.ఎం. నరవణే భారత భద్రతకు ఎదురవుతున్న సవాళ్లపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. పాకిస్థాన్ నుంచి ఉగ్రవాద ముప్పు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, దీర్ఘకాలికంగా చూస్తే రాజకీయ, ఆర్థిక, సైనిక పరంగా చైనానే భారత్కు ప్రధాన పోటీదారుగా మారుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. చైనాతో ఉన్న విభేదాలను దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకునే ప్రయత్నం చేయాలని సూచించిన నరవణే, అదే సమయంలో దేశ భద్రత కోసం బలమైన సైనిక సన్నద్ధతను కొనసాగించడం అత్యంత అవసరమని స్పష్టం చేశారు.
భారతదేశ భద్రతా సవాళ్లు, పొరుగు దేశాలతో సంబంధాలపై మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ ఎం.ఎం. నరవణే కీలక విశ్లేషణ చేశారు. రూపా పబ్లికేషన్స్ ప్రచురించిన తన తాజా పుస్తకం ‘ది క్యూరియస్ అండ్ ది క్లాసిఫైడ్: అన్ఈర్థింగ్ మిలిటరీ మైత్స్ అండ్ మిస్టరీస్’ ఆవిష్కరణ కార్యక్రమంలో ఆయన పలు కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. దేశ సరిహద్దుల్లో పొంచి ఉన్న ముప్పుల తీవ్రతను వివరిస్తూ.. చైనా, పాకిస్థాన్లు భారత్కు ఒకే విధంగా కాకుండా భిన్నమైన మార్గాల్లో సవాళ్లు విసురుతున్నాయని నరవణే పేర్కొన్నారు. ఈ రెండు దేశాల నుంచి ఎదురయ్యే ముప్పుల స్వభావం, వ్యూహాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
భారత్కు పాకిస్థాన్ నుంచి నిరంతరం ఉగ్రవాద ముప్పు ఉండటంతో దేశ భద్రతా దృష్టి ఎక్కువగా పశ్చిమ సరిహద్దులపైనే కేంద్రీకృతమైందని మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ నరవణే పేర్కొన్నారు. అయితే భవిష్యత్తు పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, అన్ని రంగాల్లోనూ చైనానే భారత్కు ప్రధాన పోటీదారుగా మారే అవకాశం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
చైనాను ఉద్దేశిస్తూ ‘శత్రువు’ అనే పదానికి బదులుగా ‘పోటీదారు’ అనే పదాన్ని ఆయన ఉపయోగించడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. సైనిక రంగంతో పాటు రాజకీయ, ఆర్థిక, దౌత్య, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లోనూ భారత్, చైనాల మధ్య తీవ్ర పోటీ కొనసాగే అవకాశముందని ఆయన అన్నారు. పోటీ ఉన్న చోట కొంత ఉద్రిక్తత లేదా ఘర్షణ వాతావరణం ఏర్పడటం సహజమేనని పేర్కొన్నారు.
అదే సమయంలో చైనాతో తలెత్తే సరిహద్దు వివాదాలు, ఇతర విభేదాలను బలప్రయోగం ద్వారా కాకుండా దౌత్యపరమైన చర్చలు, సంప్రదింపుల ద్వారానే పరిష్కరించుకోవాలని జనరల్ నరవణే సూచించారు. సైనిక బలాన్ని వినియోగించడం ఎల్లప్పుడూ చివరి మార్గంగానే ఉండాలని స్పష్టం చేశారు.
అయితే అవతలి దేశం నుంచి ఎలాంటి దురాక్రమణలు లేదా సాహసాలు జరగకుండా నిరోధించాలంటే భారత్కు శక్తివంతమైన సైనిక నిరోధక సామర్థ్యం తప్పనిసరి అని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. “శాంతిని కోరుకునేవారు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండాలి” అనే నానుడిని గుర్తుచేస్తూ, భారత సాయుధ దళాలు ఎల్లప్పుడూ పూర్తి సన్నద్ధతతో ఉండాలని పిలుపునిచ్చారు.
