రోజూ మనం తాగే నీరు ఎప్పటికీ పాడవదని చాలామంది భావిస్తుంటారు. అలాంటప్పుడు మార్కెట్లో లభించే వాటర్ బాటిళ్లపై ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఎందుకు ముద్రిస్తారు? గడువు తేదీ ముగిసిన తర్వాత కూడా ఆ నీటిని తాగడం సురక్షితమేనా? ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లలో ఎక్కువ కాలం నీటిని నిల్వ చేయడం వల్ల ఆరోగ్యంపై ఎలాంటి ప్రభావాలు ఉంటాయి? నీటి నాణ్యత, నిల్వ పద్ధతులు, ప్లాస్టిక్ బాటిళ్ల వినియోగానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన విషయాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
నీరు జీవరాశుల మనుగడకు అత్యంత కీలకమైన సహజ వనరు. మనిషి ఆరోగ్యంగా జీవించడానికి ఆహారంతో పాటు తగినంత నీరు తీసుకోవడం కూడా ఎంతో అవసరం. అయితే మనం ప్రతిరోజూ తాగే నీటికి కూడా ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉంటుందా? ముఖ్యంగా మార్కెట్లో విక్రయించే మినరల్ వాటర్, ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ బాటిళ్లపై తయారీ తేదీ (Manufacturing Date), గడువు తేదీ (Expiry Date) ఎందుకు ముద్రిస్తారు? నీరు కూడా ఇతర ఆహార పదార్థాల్లా పాడైపోతుందా? అనే సందేహాలు చాలామందికి ఉంటాయి.
నిజానికి స్వచ్ఛమైన నీరు సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఆహార పదార్థాల మాదిరిగా పాడైపోదు. అయితే దానిని నిల్వ చేసే బాటిల్ నాణ్యత, పరిసర ఉష్ణోగ్రత, నిల్వ చేసే విధానం వంటి అంశాలు నీటి నాణ్యతపై ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా ప్యాకేజింగ్ దెబ్బతినడం లేదా నీటిలోకి బయటి కలుషితాలు చేరడం వల్ల దాని రుచి, వాసన, నాణ్యతలో మార్పులు రావచ్చు. ఈ కారణాల వల్లే ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ బాటిళ్లపై గడువు తేదీని ముద్రిస్తారు.
ప్రకటన
నీటికి ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఎందుకు ఉంటుంది?
నీరు స్వతహాగా కుళ్లిపోదు. కానీ ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లలో ఎక్కువకాలం నిల్వ ఉంచినప్పుడు కొన్ని పరిస్థితులు దాని నాణ్యతను ప్రభావితం చేయవచ్చు. ముఖ్యంగా బాటిళ్లను అధిక ఉష్ణోగ్రత ఉన్న ప్రదేశాల్లో లేదా నేరుగా ఎండ తగిలే చోట ఉంచితే ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే బాటిల్ మూత సరిగ్గా బిగించకపోయినా, సీల్ దెబ్బతిన్నా బయటి నుంచి ధూళి, సూక్ష్మజీవులు వంటి కలుషితాలు లోపలికి చేరవచ్చు. ఫలితంగా నీటి రుచి, వాసన మారడంతో పాటు దాని నాణ్యత కూడా తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది.
బాటిల్ వాటర్‌ను ఎలా నిల్వ చేయాలి?
ప్యాకేజ్డ్ వాటర్ నాణ్యతను కాపాడుకోవడానికి కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించడం అవసరం. బాటిళ్లను నేరుగా సూర్యరశ్మి తగలని చల్లని, పొడి ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి. అధిక వేడి ఉండే ప్రాంతాల్లో లేదా వాహనాల్లో ఎక్కువసేపు ఉంచకూడదు. బాటిల్ సీల్ దెబ్బతిన్నా, మూత తెరిచి ఉన్నా లేదా నీటి రంగు, రుచి, వాసనలో అసాధారణ మార్పులు కనిపించినా ఆ నీటిని తాగకుండా ఉండటం మంచిది. బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత వీలైనంత త్వరగా వినియోగించాలి.
నీటి బాటిళ్లను ఎలా నిల్వ చేయాలి?
ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ నాణ్యత దెబ్బతినకుండా ఉండాలంటే కొన్ని జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
- నీటి బాటిళ్లను నేరుగా సూర్యరశ్మి తగిలే ప్రదేశాల్లో ఉంచకూడదు.
- చల్లని, పొడి, పరిశుభ్రమైన ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
- పెట్రోల్, పెయింట్, ఇతర రసాయన పదార్థాల సమీపంలో బాటిళ్లను ఉంచకూడదు.
- బాటిల్ సీల్ దెబ్బతిన్నట్లుగా కనిపిస్తే కొనుగోలు చేయకూడదు.
- బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత మూతను గట్టిగా బిగించి ఫ్రిజ్‌లో భద్రపరచాలి.
- ఒకే బాటిల్ నుంచి చాలామంది నేరుగా నోరు పెట్టి నీరు తాగకుండా చూసుకోవాలి.
జర్మనీకి చెందిన ఫెడరల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ (BfR) కూడా బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత నీటిని వీలైనంత త్వరగా తాగాలని సూచిస్తోంది. మిగిలిన నీటిని ఫ్రిజ్‌లో ఉంచడం ద్వారా సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదల అవకాశాన్ని తగ్గించవచ్చు.
బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత నీరు పాడవుతుందా?
బాటిల్ మూత తెరిచిన వెంటనే అందులోని నీరు పాడైపోదు. అయితే గాలి, చేతులు, నోటి ద్వారా బ్యాక్టీరియా వంటి సూక్ష్మజీవులు నీటిలోకి చేరే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా బాటిల్‌కు నేరుగా నోరు పెట్టి తాగినప్పుడు ఈ ప్రమాదం మరింత పెరుగుతుంది. తెరిచిన బాటిల్‌ను గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఎక్కువసేపు ఉంచి, ఆ తర్వాత తాగడం మంచిది కాదు. సాధ్యమైనంత త్వరగా నీటిని తాగేయాలి.
గడువు తేదీ దాటిన నీటిని తాగవచ్చా?
గడువు తేదీ దాటిన నీటిని తాగవచ్చా లేదా అనేది దాని తయారీ విధానం, ప్యాకేజింగ్, నిల్వ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని దేశాల్లో సరిగ్గా తయారు చేసి, సీల్ తెరవకుండా సరైన పరిస్థితుల్లో నిల్వ చేసిన బాటిల్ నీటికి దీర్ఘకాలిక నిల్వ సామర్థ్యం ఉంటుందని పేర్కొంటారు. అయితే ప్యాకేజింగ్ నాణ్యత, నిల్వ పరిస్థితులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
భారతదేశంలో ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్‌కు BIS ప్రమాణాలు వర్తిస్తాయి. తయారీదారులు పరీక్షల ఆధారంగా తమ ఉత్పత్తికి షెల్ఫ్ లైఫ్‌ను ప్రకటించాలి. BIS మార్గదర్శకాల్లో కనీస షెల్ఫ్ లైఫ్ 30 రోజులుగా పేర్కొన్నారు. కాబట్టి బాటిల్‌పై ముద్రించిన గడువు తేదీని తప్పనిసరిగా గమనించాలి. గడువు దాటిన బాటిల్‌ను ఉపయోగించే ముందు దాని సీల్, నిల్వ పరిస్థితులు, నీటి రంగు, వాసనను పరిశీలించాలి. ఏదైనా అనుమానం కలిగితే ఆ నీటిని తాగకుండా ఉండటమే మంచిది.
చివరిగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం..
నీటికి సహజంగా ఇతర ఆహార పదార్థాల మాదిరిగా ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉండదు. కానీ దానిని నిల్వ చేసే బాటిల్, ప్యాకేజింగ్ నాణ్యత, పరిసరాల పరిస్థితులు నీటి స్వచ్ఛతపై ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే బాటిల్‌పై ముద్రించిన తయారీ తేదీ, గడువు తేదీని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. శుభ్రమైన నీటిని సరైన పద్ధతిలో నిల్వ చేసుకోవడం ద్వారా కలుషిత నీటి వల్ల వచ్చే ఆరోగ్య సమస్యలను నివారించవచ్చు.
అంటే.. నీటికి కాకపోయినా, దాని ప్యాకేజింగ్, నాణ్యతను కాపాడే నిల్వ కాలానికి మాత్రం గడువు ఉంటుంది.