మెదడు చురుకుగా పనిచేయడానికి అవసరమైన పోషకాలు అందించడం చాలా ముఖ్యం. జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత, కొత్త విషయాలను నేర్చుకునే సామర్థ్యం వంటి మెదడు పనితీరుపై మన ఆహారపు అలవాట్లు కూడా ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉండే సమతుల ఆహారం తీసుకోవడం మెదడు ఆరోగ్యానికి తోడ్పడుతుంది.
మెదడు ఆరోగ్యం అంటే కేవలం జ్ఞాపకశక్తికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఏకాగ్రత, కొత్త విషయాలను నేర్చుకునే సామర్థ్యం, సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, నాడీకణాల పనితీరు వంటి అనేక అంశాలు మెదడు ఆరోగ్యంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. వయసు పెరిగే కొద్దీ మెదడు పనితీరులో కొన్ని సహజమైన మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు. అయితే, జీవనశైలి, శారీరక వ్యాయామం, తగినంత నిద్రతో పాటు ఆహారపు అలవాట్లు కూడా మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల, రోజువారీ ఆహారంలో మెదడు పనితీరుకు తోడ్పడే పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న పదార్థాలను చేర్చుకోవడం మంచిదని ఆరోగ్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
గ్యాస్ట్రో ఎంటరాలజిస్టులు ఇటీవల సూచించిన ఐదు ఆహార పదార్థాలు ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో చర్చనీయాంశంగా మారాయి. వీటిలో ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్, కోలిన్, మెగ్నీషియం, జింక్, కాపర్ వంటి ముఖ్యమైన పోషకాలతో పాటు పాలీఫినాల్స్‌ వంటి మొక్కల సమ్మేళనాలు కూడా ఉంటాయి. ఇవి మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడంలో, నాడీకణాల సాధారణ పనితీరుకు తోడ్పడటంలో ఉపయోగపడవచ్చు. వాటిలో మొదటి రెండు ఆహార పదార్థాల గురించి తెలుసుకుందాం.
1. వాల్‌నట్స్‌.. మెదడు ఆరోగ్యానికి మేలు
వాల్‌నట్స్‌ (ఆక్రోట్లు)లో ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్, యాంటీఆక్సిడెంట్లు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. ఇవి శరీరంలోని కణాలను ఆక్సిడేటివ్‌ ఒత్తిడి నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడతాయి. ముఖ్యంగా మెదడు ఆరోగ్యానికి అవసరమైన పోషకాలను అందించడంలో వాల్‌నట్స్‌ ఉపయోగపడతాయి. అయితే వీటిని తీసుకోవడం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి తప్పనిసరిగా పెరుగుతుందని చెప్పలేం. సమతుల్య ఆహారంలో భాగంగా వీటిని తీసుకోవడం మంచిది.
2. గుడ్లు.. జ్ఞాపకశక్తికి అవసరమైన కోలిన్
గుడ్లు ప్రొటీన్‌కు మంచి వనరుగా ఉండటమే కాకుండా, కోలిన్ అనే ముఖ్యమైన పోషకాన్ని కూడా అందిస్తాయి. మెదడులో జ్ఞాపకశక్తి, నేర్చుకోవడం వంటి ప్రక్రియల్లో కీలక పాత్ర పోషించే ఎసిటైల్‌కోలిన్‌ అనే న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్‌ తయారీకి కోలిన్ అవసరం. అందువల్ల రోజువారీ సమతుల్య ఆహారంలో గుడ్లను చేర్చుకోవడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. అయితే మెదడు పనితీరు మెరుగ్గా ఉండాలంటే పోషకాహారంతో పాటు తగినంత నిద్ర, క్రమం తప్పని వ్యాయామం కూడా ముఖ్యమే.
3. కొవ్వు చేపలు.. మెదడు ఆరోగ్యానికి ఒమెగా-3
సాల్మన్‌ వంటి కొవ్వు చేపల్లో డీహెచ్‌ఏ (DHA), ఈపీఏ (EPA) వంటి ఒమెగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. వీటిలో ముఖ్యంగా డీహెచ్‌ఏ మెదడులోని కణాల పొరల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది నాడీకణాల సాధారణ పనితీరుకు తోడ్పడుతుంది. అందుకే సమతుల ఆహారంలో భాగంగా కొవ్వు చేపలను చేర్చుకోవడం మంచిది.
4. గుమ్మడి గింజలు.. అవసరమైన ఖనిజాలకు మంచి వనరు
గుమ్మడి గింజల్లో మెగ్నీషియం, జింక్, కాపర్ వంటి ముఖ్యమైన ఖనిజాలు ఉంటాయి. ఇవి నాడీ వ్యవస్థ సాధారణ పనితీరుకు, నాడీ సంకేతాల ప్రసారానికి అవసరం. కాబట్టి గుమ్మడి గింజలను తగిన మోతాదులో రోజువారీ ఆహారంలో భాగంగా తీసుకోవచ్చు. అయితే వీటిని అధికంగా తీసుకోకుండా పరిమితంగా తినడం మంచిది.
5. బెర్రీలు.. యాంటీఆక్సిడెంట్లతో మెదడుకు మేలు
స్ట్రాబెర్రీలు, బ్లూబెర్రీలు వంటి బెర్రీల్లో పాలీఫినాల్స్‌, ఆంథోసైనిన్స్‌ వంటి సహజ సమ్మేళనాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. వీటికి యాంటీఆక్సిడెంట్‌ లక్షణాలు ఉండటంతో శరీరంలో ఆక్సిడేటివ్‌ ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడంలో సహాయపడతాయి. ఈ సమ్మేళనాలు మెదడు ఆరోగ్యానికి కూడా మేలు చేయవచ్చని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల తాజా బెర్రీలను తగిన మోతాదులో ఆహారంలో చేర్చుకోవచ్చు.
వాల్‌నట్స్‌, గుడ్లు, కొవ్వు చేపలు, గుమ్మడి గింజలు, బెర్రీలు.. ఇలా ఒక్కో ఆహార పదార్థం శరీరానికి భిన్నమైన పోషకాలను అందిస్తుంది. అయితే వీటిలో ఏ ఒక్కటి తిన్నంత మాత్రాన జ్ఞాపకశక్తి వెంటనే పెరుగుతుందని చెప్పలేం. మెదడు ఆరోగ్యానికి పోషకాహారంతో పాటు ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి కూడా ఎంతో ముఖ్యం.
తగినంత నిద్రపోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, ఒత్తిడిని నియంత్రించుకోవడం కూడా మెదడు పనితీరుకు తోడ్పడతాయి. అందుకే రోజువారీ ఆహారంలో తాజా పండ్లు, కూరగాయలు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు, ప్రొటీన్లు ఉండేలా చూసుకోవాలి. వైవిధ్యమైన, సమతుల ఆహారపు అలవాట్లను కొనసాగించడం మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి మంచి మార్గం.