D Spiritual: Nov 3: తిరుమల ఆలయాన్ని ‘ఆనంద నిలయం’ అని ఎందుకు పిలుస్తారు? దీని వెనుక ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథలు!

తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి ఆలయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది భక్తుల ఆరాధ్య పుణ్యక్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. స్వామివారి గర్భాలయంపై వెలుగొందుతున్న దివ్య సువర్ణ విమాన గోపురాన్ని ‘ఆనంద నిలయం’గా పిలుస్తారు. అయితే ఈ పవిత్ర సన్నిధికి ఆ పేరు ఎలా వచ్చింది? దీని వెనుక పురాణ గాథలు, ఆగమ సంప్రదాయాలు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి.

ఆనందాద్రి అవతరణ

శ్రీ వేంకటాచల మాహాత్మ్యం, భవిష్యోత్తర పురాణాల్లోని కథనాల ప్రకారం.. ద్వాపర యుగంలో వాయుదేవుడు, ఆదిశేషుడి మధ్య బలాబలాలను పరీక్షించుకునే సందర్భం ఏర్పడింది. ఆదిశేషుడు మేరుపర్వతంలోని ఆనంద పర్వతాన్ని తన పడగలతో గట్టిగా చుట్టుకుని ఉండగా, వాయుదేవుడు తన ప్రచండ వేగంతో వీచినా ఆ పర్వతాన్ని కదిలించలేకపోయాడని పురాణ గాథ చెబుతోంది.

లోకకల్యాణం కోసం ఆదిశేషుడు కొద్దిసేపు తన పట్టును సడలించడంతో, వాయుదేవుడు ఆనంద పర్వతాన్ని ఆదిశేషుడితో సహా భూలోకానికి తీసుకువచ్చాడని కథనం. ఆ పర్వతం సువర్ణముఖి నదికి ఉత్తరాన పడిందని చెబుతారు. అనంతరం ఆదిశేషుడు సప్తగిరుల రూపంలో అవతరించగా, ఆనంద పర్వతం దివ్యమైన పర్వత స్వరూపాన్ని పొందిందని భక్తుల విశ్వాసం.

వైకుంఠం నుంచి వచ్చిన దివ్య క్రీడాచలం

మరో పురాణ గాథ ప్రకారం.. శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీనివాసుడిగా భూలోకంలో అవతరించినప్పుడు, ఆయన నివాసం కోసం గరుత్మంతుడు వైకుంఠం నుంచి దివ్యమైన క్రీడాచలాన్ని తీసుకువచ్చాడని చెబుతారు. నిత్య ఆనందాన్ని ప్రసాదించే ఆ దివ్య పర్వతంపై శ్రీనివాసుడు కొలువుదీరడంతో తిరుమల పవిత్ర క్షేత్రంగా విరాజిల్లుతోందని భక్తుల నమ్మకం.

ఆగమ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేకత

శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఆలయ గర్భగుడిపై ఉండే విమాన నిర్మాణాలకు ప్రత్యేకమైన పేర్లు, ప్రాధాన్యత ఉన్నాయి. శ్రీరంగంలోని విమానం ప్రణవాకార విమానంగా, కాంచీపురంలోని విమానం పుణ్యకోటి విమానంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. అదే విధంగా తిరుమలలో శ్రీవారి గర్భాలయంపై ఉన్న విమానం ‘ఆనంద నిలయం’గా పేరుపొందింది. వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయంలో శ్రీవారి ఆలయానికి, అందులో కొలువైన స్వామివారికి విశిష్టమైన స్థానం ఉంది.

భక్తులకు ఆనందాన్ని పంచే దివ్య సన్నిధి

‘ఆనంద నిలయం’ అనే పేరుకు లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్థం కూడా ఉందని భక్తులు భావిస్తారు. ఉపనిషత్తుల్లోని “ఆనందో బ్రహ్మేతి వ్యజానాత్” అనే భావన బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని ఆనందంతో అనుసంధానిస్తుంది. తిరుమలకు వచ్చే భక్తులు స్వామివారి దర్శనంతో తమ బాధలు, ఆందోళనలను మరచిపోయి మనశ్శాంతిని పొందుతారు.

పేరులోనే కాదు.. భక్తుల అనుభూతిలోనూ ఆనందం!

భక్తుల కష్టాలను తొలగించి, మనస్సుకు ప్రశాంతతను, ఆత్మకు ఆనందాన్ని ప్రసాదించే దివ్య సన్నిధిగా తిరుమల శ్రీవారి ఆలయాన్ని భావిస్తారు. అందుకే ‘ఆనంద నిలయం’ అనే పేరు ఎంతో సార్థకంగా నిలిచిందని ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసం. ఈ పేరు కేవలం ఆలయ నిర్మాణానికి సంబంధించినదే కాకుండా, శ్రీవారి దర్శనం ద్వారా భక్తులు పొందే అపూర్వమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.