దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో శీతాకాలం ప్రారంభమవుతుందంటేనే ప్రజలు ఆందోళనకు గురవుతారు. చలికాలంలో వాయు కాలుష్యం ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకుని, నగరాన్ని గ్యాస్‌ చాంబర్‌ను తలపించే పరిస్థితులు నెలకొంటాయి. కాలుష్య నియంత్రణకు ప్రభుత్వం ఎన్ని కఠిన చర్యలు చేపట్టినా ఆశించిన స్థాయిలో ఫలితాలు కనిపించడం లేదు. అయితే ఈసారి పరిస్థితిని ముందుగానే ఎదుర్కొనేందుకు ఢిల్లీ ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది. శీతాకాలం ప్రారంభానికి మూడు నెలల ముందే కాలుష్య నియంత్రణ చర్యలను చేపట్టి, ఇందుకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది.
శీతాకాలం వచ్చిందంటే దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం తీవ్రరూపం దాలుస్తుంది. గాలి నాణ్యత ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవడంతో ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటారు. కాలుష్య నియంత్రణకు ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపడుతున్నప్పటికీ ఆశించిన స్థాయిలో ఫలితాలు కనిపించడం లేదు. దీంతో ఈసారి ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టింది. శీతాకాలం ప్రారంభానికి మూడు నెలల ముందుగానే కాలుష్య నియంత్రణకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను ప్రకటించింది.
ఇందులో భాగంగా పార్కింగ్ ఛార్జీలను రెట్టింపు చేయడం, నిర్మాణం, కూల్చివేత కార్యకలాపాలపై పూర్తి నిషేధం విధించడం, ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ ఉద్యోగుల్లో కొంతమందికి వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ అవకాశం కల్పించడం వంటి చర్యలు ఉన్నాయి. పెంచిన పార్కింగ్ ఛార్జీలు నవంబర్‌ 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి.
అదే విధంగా నవంబర్‌ 1, 2026 నుంచి ఫిబ్రవరి 28, 2027 వరకు ఢిల్లీలోని కార్యాలయాల పనివేళలను కూడా విడతల వారీగా నిర్ణయించారు. ఢిల్లీ మున్సిపల్‌ కార్పొరేషన్‌ (MCD) పరిధిలోని కార్యాలయాలు ఉదయం 8.30 గంటల నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు పనిచేయనున్నాయి. ఢిల్లీ ప్రభుత్వ పరిధిలోని కార్యాలయాలు ఉదయం 10 గంటల నుంచి సాయంత్రం 6.30 గంటల వరకు కొనసాగనున్నాయి.
ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ కార్యాలయాల్లో సిబ్బందిని కూడా 50 శాతానికి పరిమితం చేయనున్నారు. మిగిలిన 50 శాతం మంది ఉద్యోగులు నవంబర్‌ 1 నుంచి ఫిబ్రవరి 28 వరకు ఇంటి నుంచే విధులు నిర్వహించనున్నారు. శీతాకాలంలో కాలుష్య తీవ్రతను తగ్గించడమే లక్ష్యంగా ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ఈ ముందస్తు చర్యలను అమలు చేయనుంది.
కొన్ని వారాల పాటు దుమ్ము, ధూళి పెరగడానికి కారణమయ్యే నిర్మాణ, కూల్చివేత పనులకు అనుమతి లేదని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. శీతాకాలంలో వాయు కాలుష్యాన్ని నియంత్రించేందుకు ఢిల్లీ ప్రభుత్వం గత కొన్నేళ్లుగా పలు చర్యలు చేపడుతోంది. కార్బన్ ఉద్గారాలు, వాహన కాలుష్యాన్ని తగ్గించే ఉద్దేశంతో సరి-బేసి విధానాన్ని కూడా అమలు చేసింది.
అయితే, ఢిల్లీలో వాయు నాణ్యత క్షీణించడానికి కేవలం వాహనాలు, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ రంగం నుంచి వెలువడే కాలుష్యమే కారణం కాదు. పొరుగు రాష్ట్రాలైన పంజాబ్, హర్యానాల్లో రైతులు పంట వ్యర్థాలను దహనం చేయడం వల్ల వెలువడే పొగ కూడా ఢిల్లీ వాయు కాలుష్యంపై ప్రభావం చూపుతోంది.
ఇక కాలుష్య నియంత్రణ చర్యల్లో భాగంగా ఢిల్లీలో 10 ఏళ్లు దాటిన డీజిల్ వాహనాలు, 15 ఏళ్లు నిండిన పెట్రోల్ వాహనాల వినియోగంపై నిషేధం అమల్లో ఉంది.