
వ్యవసాయంలో పెరుగుతున్న పెట్టుబడులు, తగ్గుతున్న దిగుబడులు, పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు లేకపోవడం వంటి సమస్యలతో రైతులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. అయితే, వినూత్న ఆలోచనలతో సాగు పద్ధతుల్లో మార్పులు చేసుకుంటే వ్యవసాయాన్ని లాభసాటిగా మార్చుకోవచ్చని కొందరు రైతులు నిరూపిస్తున్నారు. ఈ కోవలోనే తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన రైతు అనిల్ కుమార్ తనకున్న కొద్దిపాటి భూమిలోనే ప్రకృతి వ్యవసాయం చేస్తూ అదనపు ఆదాయం పొందుతున్నారు.
వరి సాగుతో పాటు గట్లపై కూరగాయల పంటలు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కొవ్వూరు మండలం, దొమ్మేరు గ్రామానికి చెందిన అనిల్ కుమార్ ఖరీఫ్ సీజన్లో ఎకరంలో పీఎల్ 11 రకం వరిని సాగు చేశారు. అయితే పొలం గట్లు ఖాళీగా ఉండటాన్ని గమనించి వాటిని కూడా సాగుకు ఉపయోగించుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
వరి పంటతో పాటు పొలం గట్లపై వివిధ రకాల కూరగాయలు, పండ్ల మొక్కలను నాటారు. ముఖ్యంగా బెండ, బీర, మిరప, పొద చిక్కుడు, గోరు చిక్కుడు, టమాటా, వంగ, పచ్చిమిర్చి వంటి కూరగాయలను సాగు చేస్తున్నారు. ఈ విధానం ద్వారా ప్రధాన పంటతో పాటు అదనపు ఆదాయాన్ని పొందుతున్నారు.
బీర పంటతోనే పెట్టుబడులకు ఆదాయం
అనిల్ కుమార్ చేపట్టిన ఈ విధానం ఇప్పటికే మంచి ఫలితాలను ఇస్తోంది. ముఖ్యంగా బీర పంట నుంచి దిగుబడులు రావడంతో వాటిని విక్రయించి ఆదాయం పొందుతున్నారు. ఆ డబ్బును తిరిగి వరి పంటకు అవసరమైన పెట్టుబడుల కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. దీంతో ప్రధాన పంటపై పెట్టుబడి భారం కొంతవరకు తగ్గుతోంది.
ప్రకృతి వ్యవసాయంతో తక్కువ పెట్టుబడి
రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందులకు దూరంగా ఉంటూ ప్రకృతి వ్యవసాయ పద్ధతులను అనుసరించడం అనిల్ కుమార్ సాగులో మరో ప్రత్యేకత. దేశీ విత్తనాలు, సేంద్రియ పద్ధతులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ పంటలు పండిస్తున్నారు.
ఇతర రైతులకు ఆదర్శంగా వినూత్న సాగు
గతంలో రైతులు సమీకృత వ్యవసాయానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. పాడి పరిశ్రమ నుంచి వచ్చే వ్యర్థాలను పొలాలకు, పంటల నుంచి వచ్చే వ్యర్థాలను పశువుల పెంపకానికి ఉపయోగించుకుంటూ పెట్టుబడులను తగ్గించుకునేవారు. పంట నష్టపోయినా అనుబంధ రంగాల ద్వారా కొంత ఆదాయం పొందేవారు.
కానీ కాలక్రమేణా వాణిజ్య పంటలు, ఏక పంట విధానాల వైపు మొగ్గు చూపడంతో వాతావరణ మార్పులు, ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో రైతులు ఎక్కువగా నష్టపోతున్నారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో అనిల్ కుమార్ అనుసరిస్తున్న విధానం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
వరి పంట సాగు చేస్తూనే పొలం గట్లను కూడా ఆదాయ వనరుగా మార్చుకోవడం ద్వారా రైతులు అదనపు లాభాలు పొందవచ్చని ఆయన నిరూపిస్తున్నారు. తక్కువ స్థలంలోనే పలు రకాల పంటలు సాగు చేస్తూ ఆదాయ మార్గాలను పెంచుకోవచ్చని ఈ రైతు విధానం ఇతర అన్నదాతలకు స్ఫూర్తినిస్తోంది.
