India First Village Mana: భారతదేశపు తొలి గ్రామంగా మారిన మానా ప్రత్యేకతలు
ఉత్తరాఖండ్లోని బద్రీనాథ్కు సమీపంలో ఉన్న మానా గ్రామం పురాణ గాథలు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు, హిమాలయ ప్రకృతి అందాలతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. ఒకప్పుడు ‘భారతదేశపు చివరి గ్రామం’గా పిలిచిన మానాను ఇప్పుడు ‘భారతదేశపు తొలి గ్రామం’గా ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకొచ్చారు.
హిమాలయాల ఒడిలో ఉన్న ఈ గ్రామం సందర్శకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటుంది. ఇక్కడి భీమ్ పుల్, వ్యాస్ గుహ, సరస్వతీ నది, వసుధారా జలపాతం వంటి ప్రదేశాలు పర్యాటకులకు ప్రత్యేక అనుభూతిని అందిస్తాయి. పురాణాలతో ముడిపడిన కథనాలు, అద్భుతమైన పర్వత దృశ్యాలు, ప్రశాంతమైన వాతావరణం మానా గ్రామాన్ని ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రంగా నిలబెట్టాయి.
ఇండియా ఫస్ట్ విలేజ్ మానా: ప్రయాణ ప్రియులను ఆకట్టుకునే అద్భుతమైన ప్రదేశాలకు ఉత్తరాఖండ్ నిలయం. ప్రకృతి అందాలు, ఆధ్యాత్మికత, చరిత్ర, పురాణాల సమ్మేళనంతో ఈ రాష్ట్రాన్ని ‘దేవభూమి’గా పిలుస్తారు. నైనిటాల్, మసూరీ వంటి ప్రముఖ హిల్స్టేషన్లతో పాటు ఎన్నో చారిత్రక, పౌరాణిక ప్రదేశాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రత్యేకమైనది మానా గ్రామం.
ఉత్తరాఖండ్లోని చమోలీ జిల్లాలో, బద్రీనాథ్ ధామ్కు సుమారు 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ గ్రామం ఉంది. అద్భుతమైన హిమాలయ ప్రకృతి దృశ్యాలతో పాటు చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక, పౌరాణిక ప్రాధాన్యతతో మానా ప్రసిద్ధి చెందింది. భారత్-టిబెట్ సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న ఈ గ్రామాన్ని గతంలో ‘భారతదేశపు చివరి గ్రామం’గా పిలిచేవారు. అయితే ప్రస్తుతం దీనిని ‘భారతదేశపు తొలి గ్రామం’గా గుర్తిస్తున్నారు.
మానా గ్రామానికి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత
మానా గ్రామం మహాభారత కాలం నాటి పౌరాణిక కథలు, హిందూ విశ్వాసాలతో ముడిపడి ఉంది. పాండవులు స్వర్గారోహణం కోసం ప్రయాణించిన సమయంలో ఈ ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లారని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు. దీంతో మానా గ్రామం హిందువులకు ఎంతో పవిత్రమైన ప్రదేశంగా గుర్తింపు పొందింది.
మానా పరిసరాల్లో కనిపించే సరస్వతీ నది కూడా ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. పర్వతాల మధ్య నుంచి ఉద్ధృతంగా ప్రవహించే సరస్వతీ నది దృశ్యం భక్తులను, పర్యాటకులను ఆకట్టుకుంటుంది. ఇక్కడి పురాణ గాథలు, ఆలయాలు, గుహలు, నదీ ప్రవాహాలు కలసి మానా గ్రామానికి ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని కల్పిస్తాయి.
‘మానా’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
పౌరాణిక కథనాల ప్రకారం, మణిభద్ర దేవుని పేరుతోనే ఈ ప్రాంతానికి ‘మానా’ అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. మతపరమైన విశ్వాసాల్లో మానా ప్రాంతాన్ని ఎంతో పవిత్రమైన భూమిగా భావిస్తారు.
మానా గ్రామంలోని ప్రముఖ ఆకర్షణల్లో భీమ్ పుల్ ఒకటి. సరస్వతీ నదిపై సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన భారీ రాతిబండను భీమ్ పుల్గా పిలుస్తారు. పాండవులు స్వర్గారోహణం కోసం ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో ద్రౌపది నదిని దాటేందుకు వీలుగా భీముడు ఈ భారీ రాయిని నదిపై ఉంచాడని పురాణ కథనం ఉంది.
ఈ కథనానికి చారిత్రక ఆధారాల కంటే పౌరాణిక విశ్వాసాలే ప్రధాన ఆధారం. అయినప్పటికీ, భీమ్ పుల్ ప్రత్యేకత, మానా గ్రామానికి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత కారణంగా ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో పర్యాటకులు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శిస్తుంటారు.
మానా గ్రామాన్ని చాలా కాలంగా ‘భారతదేశపు చివరి గ్రామం’గా పిలిచేవారు. అయితే 2022 అక్టోబర్ 21న మానాను సందర్శించిన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ.. సరిహద్దు గ్రామాలను దేశానికి చివరి ప్రాంతాలుగా కాకుండా, దేశ అభివృద్ధికి తొలి అడుగులు పడే ‘తొలి గ్రామాలు’గా చూడాలని సూచించారు.
ఆ తర్వాత బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (BRO) మానా గ్రామంలో ‘మొదటి భారతీయ గ్రామం మానా’ అనే నామఫలకాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. దీంతో ‘చివరి గ్రామం’గా ఉన్న మానా.. ‘భారతదేశపు తొలి గ్రామం’గా కొత్త గుర్తింపును సొంతం చేసుకుంది. ఈ ప్రత్యేకతతో మానా గ్రామానికి దేశవ్యాప్తంగా మరింత గుర్తింపు, పర్యాటక ప్రాధాన్యత లభించింది.
ప్రస్తుతం మానా గ్రామం ‘వైబ్రెంట్ విలేజ్ ప్రోగ్రామ్’లో భాగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సరిహద్దు గ్రామాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. ఇక్కడ ఎక్కువగా భోటియా సమాజానికి చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. శీతాకాలంలో భారీగా మంచు కురిసే సమయంలో వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా స్థానికులు దిగువ ప్రాంతాలకు తరలివెళ్తారు. గ్రామస్థుల జీవనోపాధిలో పర్యాటకం, హోమ్స్టేలు, స్థానిక హస్తకళలు, సంప్రదాయ ఉత్పత్తుల విక్రయాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
మానా గ్రామంలో చూడాల్సిన ప్రదేశాలు
హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల మధ్య కొలువై ఉన్న మానా గ్రామం ప్రకృతి అందాలకు, ప్రశాంత వాతావరణానికి ప్రసిద్ధి. మంచుతో కప్పబడిన శిఖరాలు, చల్లటి గాలులు, పచ్చని లోయలు, స్వచ్ఛమైన పర్వత ప్రవాహాలు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి. గ్రామ పరిసరాల్లోని సహజ, ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలను సందర్శించడం ద్వారా హిమాలయాల అందాలను మరింత దగ్గరగా ఆస్వాదించవచ్చు.
మానా గ్రామం, పరిసర ప్రాంతాల్లో పర్యాటకులు సందర్శించాల్సిన అనేక ప్రముఖ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. వాటిలో భీమ్ పుల్, వ్యాస్ గుహ, గణేష్ గుహ, సరస్వతీ నది ప్రవాహ ప్రాంతం, వసుధారా జలపాతం, తప్త కుండ్, త్రిపుర బాల సుందరి ఆలయం, బద్రీనాథ్ పరిసర ప్రాంతాలు ముఖ్యమైనవి. ప్రకృతి అందాలు, ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు, పౌరాణిక నేపథ్యంతో ఈ ప్రాంతాలు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి.
పురాణాలు, ప్రకృతి అందాల కలయిక
ముఖ్యంగా వ్యాస్ గుహ, గణేష్ గుహలకు పురాణగాథలతో అనుబంధం ఉందని స్థానికులు, భక్తులు విశ్వసిస్తారు. మరోవైపు వసుధారా జలపాతం, చుట్టూ విస్తరించిన హిమాలయ ప్రకృతి దృశ్యాలు ట్రెక్కింగ్ను ఇష్టపడేవారితో పాటు ప్రకృతి ప్రేమికులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి.
మానా గ్రామం కేవలం ఓ పర్యాటక ప్రదేశంగా మాత్రమే కాకుండా ప్రకృతి, పురాణాలు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు, సరిహద్దు ప్రాంత జీవనశైలి, స్థానిక సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. హిమాలయాల అద్భుత ప్రకృతి అందాలతో పాటు పౌరాణిక నేపథ్యం, సంప్రదాయ జీవన విధానం ఈ గ్రామాన్ని మరింత ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతున్నాయి.
బద్రీనాథ్ యాత్రకు వెళ్లే భక్తులు, హిమాలయ ప్రకృతి అందాలను ఆస్వాదించాలనుకునే ప్రకృతి ప్రేమికులు, పురాణ విశేషాలపై ఆసక్తి ఉన్న పర్యాటకులు తప్పక సందర్శించాల్సిన ప్రదేశాల్లో మానా గ్రామం ఒకటి. ‘భారతదేశపు తొలి గ్రామం’గా గుర్తింపు పొందిన ఈ చిన్న గ్రామం, అద్భుతమైన ప్రకృతి సౌందర్యం, పౌరాణిక ప్రాధాన్యత, ప్రత్యేకమైన స్థానిక సంస్కృతితో సందర్శకులకు మరపురాని అనుభూతిని అందిస్తుంది.
