
D Educt: Nov 7: PM POSHAN పథకం: దేశవ్యాప్తంగా 10 కోట్ల మంది విద్యార్థులకు ఉచిత భోజనం.. అయినా కొనసాగుతున్న సవాళ్లు!
దేశవ్యాప్తంగా 10 కోట్ల మందికి పైగా విద్యార్థులకు మధ్యాహ్న భోజన పథకం ద్వారా ఉచితంగా ఆహారం అందుతోంది. పిల్లల పాఠశాల హాజరు పెంచడం, చదువుపై ఆసక్తిని ప్రోత్సహించడం, పోషకాహార లోపాలను తగ్గించడం, సామాజిక సమానత్వాన్ని పెంపొందించడం వంటి అంశాల్లో పీఎం పోషణ్ (PM POSHAN) పథకం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. అయితే ఇంతటి విస్తృత స్థాయిలో అమలవుతున్నప్పటికీ ఆహార నాణ్యత, నిధుల కేటాయింపు, ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద విద్యార్థులకు ఈ పథకం అందుబాటులో లేకపోవడం వంటి సమస్యలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి.
సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో దేశవ్యాప్తంగా మధ్యాహ్న భోజన పథకం
2001లో కరువు, ఆకలి సమస్యలపై పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (PUCL) దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ జరిపిన భారత సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ సహాయం పొందే ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో చదువుతున్న ప్రతి చిన్నారికి ఆరు నెలల్లోగా వండిన మధ్యాహ్న భోజనం అందించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఆదేశించింది. నిరుపేద పిల్లల ఆకలి తీర్చాలనే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైన ఈ నిర్ణయం.. క్రమంగా విద్యార్థుల పాఠశాల హాజరును పెంచుతూ, వారిని చదువులో కొనసాగించే కీలక పథకంగా రూపుదిద్దుకుంది.
నిజానికి విద్యార్థులకు ఉచితంగా భోజనం అందించే ఆలోచన కొత్తదేమీ కాదు. తమిళనాడు ప్రభుత్వం 1960ల ప్రారంభం నుంచే మధ్యాహ్న భోజన పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఈ కార్యక్రమం ముఖ్యంగా పేద కుటుంబాల పిల్లలు, బాలికలు పాఠశాలలకు వచ్చేలా ప్రోత్సహించడంలో మంచి ఫలితాలను ఇచ్చింది. అనంతరం సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలతో ఈ విధానం దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి, ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో కీలక భాగంగా మారింది.
గణాంకాల్లో PM POSHAN పథకం విస్తృతి
ప్రస్తుతం పీఎం పోషణ్ పేరుతో కొనసాగుతున్న ఈ పథకం దేశవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది విద్యార్థులకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తోంది. UDISE+ 2024-25 నివేదిక ప్రకారం దేశంలోని సుమారు 10.9 లక్షల విద్యాసంస్థల్లో 10.32 కోట్ల మంది విద్యార్థులు ఈ పథకం ద్వారా ఉచిత మధ్యాహ్న భోజనం పొందుతున్నారు.
బడ్జెట్ విషయానికి వస్తే, 2021-26 కాలానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకం కోసం రూ.54,061 కోట్లను కేటాయించింది. విద్యార్థుల వంట ఖర్చుల కింద ప్రాథమిక స్థాయి పిల్లలకు రోజుకు రూ.6.78, ఉన్నత ప్రాథమిక స్థాయి విద్యార్థులకు రూ.10.17 చొప్పున నిధులు అందిస్తున్నారు. ఆర్థిక పరిశోధనల ప్రకారం, ముఖ్యంగా పేద కుటుంబాల పిల్లలు పాఠశాలలకు క్రమం తప్పకుండా హాజరయ్యేలా చేయడంలో ఈ పథకం ప్రోత్సాహకంగా పనిచేస్తోంది.
పథకం అమలులో ప్రధాన సమస్యలు ఏమిటి?
ఇంత భారీ స్థాయిలో నిధులు కేటాయిస్తూ పథకాన్ని అమలు చేస్తున్నప్పటికీ, కొన్ని కీలక సమస్యలు పరిష్కారం కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద విద్యార్థులకు ఈ పథకం అందుబాటులో లేకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దేశంలోని మొత్తం విద్యార్థుల్లో పీఎం పోషణ్ పథకం ద్వారా లబ్ధి పొందుతున్న వారి శాతం పరిమితంగానే ఉంది. గుర్తింపు పొందిన ప్రైవేట్ అన్ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో సుమారు 9.58 కోట్ల మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు. వీరిలో తక్కువ ఆదాయం కలిగిన కుటుంబాలకు చెందిన పిల్లలకు కూడా ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థుల మాదిరిగా పోషకాహారం అందడం లేదు.
మరోవైపు పెరుగుతున్న ఆహార ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా వంట ఖర్చుల కేటాయింపులు పెరగకపోవడం కూడా సమస్యగా మారుతోంది. పరిమిత నిధులతో నాణ్యమైన ఆహారం అందించడం పాఠశాలలకు సవాలుగా మారుతోంది. ఫలితంగా భోజన నాణ్యత, ఆహార పదార్థాల పరిశుభ్రత, వంట ఏర్పాట్లపై పలు సందర్భాల్లో ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి.
విద్యార్థుల చదువుపై మధ్యాహ్న భోజన ప్రభావం
మధ్యాహ్న భోజన పథకం కేవలం పిల్లల ఆకలి తీర్చడానికే పరిమితం కాలేదు. ఇది వారి అభ్యసన సామర్థ్యం, ఏకాగ్రత, పాఠశాల హాజరుపై కూడా సానుకూల ప్రభావం చూపుతోంది. ఉదయం సరైన ఆహారం తీసుకోకుండా పాఠశాలకు వచ్చే పిల్లలకు మధ్యాహ్నం పోషకాహారంతో కూడిన వేడి భోజనం అందడం వల్ల వారు తరగతి గదిలో మరింత చురుకుగా ఉండేందుకు అవకాశం కలుగుతోంది. ముఖ్యంగా పేద కుటుంబాల పిల్లలకు ఈ పథకం ఎంతో ఉపయోగకరంగా మారింది.
కులమతాలకు అతీతంగా సామాజిక సమానత్వం
ఈ పథకం ద్వారా విద్యార్థుల్లో సామాజిక సమానత్వ భావన కూడా పెంపొందుతోంది. కులం, మతం, ఆర్థిక స్థితిగతులతో సంబంధం లేకుండా వివిధ నేపథ్యాలకు చెందిన పిల్లలందరూ ఒకే చోట కూర్చుని భోజనం చేస్తున్నారు. చిన్న వయసు నుంచే పరస్పర గౌరవం, సోదరభావం, సామాజిక ఐక్యత వంటి విలువలు అలవడేందుకు ఇది దోహదపడుతోంది. అందువల్ల మధ్యాహ్న భోజన పథకం విద్యతో పాటు సామాజిక మార్పునకు కూడా ఒక ముఖ్యమైన సాధనంగా నిలుస్తోంది.
పథకాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం
రోజూ 10 కోట్ల మందికి పైగా విద్యార్థులకు ఆహారం అందిస్తున్న పీఎం పోషణ్ పథకం అమలులో నిర్లక్ష్యానికి తావు ఉండకూడదు. దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న పథకం కాబట్టి దాని నిర్వహణలో అలసత్వం ప్రదర్శించకుండా ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉంది. విద్యార్థులకు కేవలం భోజనం అందించడం మాత్రమే కాకుండా, నాణ్యమైన పోషకాహారం, పరిశుభ్రమైన వంటశాలలు, సరైన పర్యవేక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
ముఖ్యంగా ఈ పథకంలో కేటాయించిన నిధులు సక్రమంగా వినియోగిస్తున్నారా? విద్యార్థులకు అందించే ఆహారంలో నాణ్యత ప్రమాణాలు పాటిస్తున్నారా? ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద కుటుంబాల పిల్లలకు కూడా ఇలాంటి పోషకాహారాన్ని అందించే అవకాశాలను పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందా? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు చర్చకు వస్తున్నాయి. ఈ అంశాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించి తగిన చర్యలు తీసుకుంటే పీఎం పోషణ్ పథకం మరింత మంది విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు బలమైన పునాదిగా నిలుస్తుంది.
