హాలీవుడ్‌ చిత్రం ‘స్ట్రీట్‌ ఫైటర్‌’లో ధాల్సిమ్‌ పాత్రలో నటిస్తున్న బాలీవుడ్‌ నటుడు విద్యుత్ జమ్వాల్‌ తన యోగ సాధనతో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. ముంబైలో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలో ఆయన ఏకంగా 15 నిమిషాల పాటు శ్వాస తీసుకోకుండా ఉన్నట్లు ప్రదర్శించారు. ధ్యాన భంగిమలో కూర్చుని, యోగాభ్యాసం ద్వారా శ్వాసను నియంత్రించే తన సామర్థ్యాన్ని చూపించారు. ఈ సందర్భంగా పతంజలి యోగసూత్రాల్లో పేర్కొన్న ఓ పద్ధతిని ఉపయోగించినట్లు విద్యుత్ జమ్వాల్‌ వెల్లడించారు.
Without Breathing | 15 నిమిషాల పాటు శ్వాస తీసుకోకుండా విద్యుత్ జమ్వాల్‌.. అసలేం చేశారంటే!
హాలీవుడ్‌ చిత్రం స్ట్రీట్‌ ఫైటర్‌లో ధాల్సిమ్‌ పాత్రలో నటిస్తున్న బాలీవుడ్‌ నటుడు విద్యుత్ జమ్వాల్‌ తన యోగ సాధనతో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. ముంబైలో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలో ధ్యాన భంగిమలో కూర్చుని, సుమారు 15 నిమిషాల పాటు శ్వాస తీసుకోకుండా ఉండగలిగినట్లు ప్రదర్శించారు. యోగాభ్యాసం ద్వారా శ్వాసపై నియంత్రణ సాధించే తన సామర్థ్యాన్ని ఆయన ఈ సందర్భంగా చూపించారు.
పతంజలి యోగసూత్రాల్లో పేర్కొన్న ఓ పద్ధతిని ఈ సాధనలో ఉపయోగించినట్లు విద్యుత్ తెలిపారు. తన జీవితంలో ఎన్నో లక్ష్యాలను సాధించేందుకు ఈ అభ్యాసం సహాయపడిందని, యువతకు కూడా దీన్ని నేర్పిస్తున్నానని చెప్పారు. జీవితంలో లక్ష్యాల కోసం నిరంతరం పరుగులు పెట్టడం మాత్రమే కాకుండా, అప్పుడప్పుడు ఆగి ప్రశాంతంగా ఉండటం కూడా ముఖ్యమని ఆయన సూచించారు.
అయితే, ఎక్కువసేపు శ్వాసను బిగపట్టడం అందరికీ సురక్షితం కాదు. దీనివల్ల రక్తంలో ఆక్సిజన్‌ స్థాయులు తగ్గి, తల తిరగడం, స్పృహ కోల్పోవడం వంటి ప్రమాదాలు ఎదురుకావచ్చు. కాబట్టి నిపుణుల పర్యవేక్షణ లేకుండా ఇలాంటి ప్రయోగాలు చేయకూడదు. శ్వాసకు సంబంధించిన యోగాభ్యాసాలను తమ ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా, అర్హులైన శిక్షకుల మార్గదర్శకత్వంలో మాత్రమే చేయడం మంచిది.
శ్వాసను ఎక్కువసేపు బిగపట్టితే శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది?
సాధారణంగా మనం శ్వాస తీసుకున్నప్పుడు శరీరానికి ఆక్సిజన్‌ అందుతుంది. అదే సమయంలో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ బయటకు వెళ్లిపోతుంది. అయితే, శ్వాసను బిగపట్టినప్పుడు కూడా శరీరంలోని కణాలు ఆక్సిజన్‌ను వినియోగిస్తూనే ఉంటాయి. దీంతో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ స్థాయులు పెరిగి, తిరిగి శ్వాస తీసుకోవాలనే కోరిక కలుగుతుంది. ఎక్కువసేపు శ్వాసను ఆపితే శరీరంలో ఆక్సిజన్‌ స్థాయులు ప్రమాదకరంగా తగ్గవచ్చు. ఈ పరిస్థితిని హైపోక్సియా అంటారు. దీనివల్ల మెదడు, ఇతర అవయవాలకు తగినంత ఆక్సిజన్‌ అందక తల తిరగడం, అయోమయం, శరీర సమన్వయం దెబ్బతినడం, చివరకు స్పృహ కోల్పోవడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
శ్వాసను ఎక్కువసేపు ఆపగలిగినంత మాత్రాన ఊపిరితిత్తులు ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయని లేదా వాటి సామర్థ్యం పెరిగిందని భావించకూడదు. శ్వాసను నియంత్రించే సామర్థ్యంపై ఊపిరితిత్తుల పనితీరు, శరీరం ఆక్సిజన్‌ను వినియోగించే వేగం, కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ను తట్టుకునే సామర్థ్యం, మానసిక ప్రశాంతత, సాధన వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి.
శ్వాసను బిగపట్టే ముందు వేగంగా శ్వాస తీసుకుంటే..
శ్వాసను ఎక్కువసేపు ఆపగలమనే ఉద్దేశంతో కొందరు ముందుగా వేగంగా, గట్టిగా పదేపదే శ్వాస తీసుకుంటారు. ఈ ప్రక్రియను హైపర్‌వెంటిలేషన్‌ అంటారు. ఇలా చేయడం వల్ల రక్తంలో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ స్థాయులు తగ్గి, శ్వాస తీసుకోవాలనే సహజమైన కోరిక ఆలస్యంగా కలుగుతుంది. అయితే, దీనివల్ల శరీరంలో ఆక్సిజన్‌ నిల్వలు గణనీయంగా పెరగవు. ఫలితంగా శ్వాస తీసుకోవాలనే బలమైన కోరిక కలగకముందే ఆక్సిజన్‌ స్థాయులు ప్రమాదకరంగా తగ్గి స్పృహ తప్పే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ముఖ్యంగా నీటిలో శ్వాసను బిగపట్టే ప్రయత్నాలు చేయడం ప్రాణాంతకంగా మారవచ్చు. అనుభవజ్ఞులైన శ్వాస నియంత్రణ క్రీడాకారులు సైతం ప్రత్యేక భద్రతా నియమాలను పాటిస్తారు. అందువల్ల సాధారణ వ్యక్తులు శ్వాసను ఎంతసేపు ఆపగలరో పరీక్షించుకోవడం కోసం ఇలాంటి ప్రయత్నాలు చేయకూడదు. ముఖ్యంగా శిక్షణ లేకుండా ఇతరులను అనుకరించడం ప్రమాదకరం.
ప్రాణాయామంలో శ్వాస నియంత్రణకు ప్రత్యేక స్థానం
యోగాలో శ్వాసను నియంత్రించే పద్ధతులకు ప్రాణాయామం రూపంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అయితే, ప్రతి శ్వాస సాధన అందరికీ అనుకూలంగా ఉండదు. గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు ఉన్నవారు, గతంలో స్పృహ కోల్పోయినవారు, నియంత్రణలో లేని అధిక రక్తపోటుతో బాధపడేవారు కఠినమైన శ్వాస సాధనలు ప్రారంభించే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
శ్వాస సాధన చేస్తున్నప్పుడు తల తిరగడం, ఛాతీలో అసౌకర్యం, తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది, చూపు మసకబారడం లేదా స్పృహ తప్పబోతున్నట్లు అనిపిస్తే వెంటనే సాధన ఆపి, సురక్షితమైన స్థితిలో సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోవాలి.
హాలీవుడ్‌ చిత్రం స్ట్రీట్‌ ఫైటర్‌లో ధాల్సిమ్‌ పాత్ర పోషిస్తున్న బాలీవుడ్‌ నటుడు విద్యుత్ జమ్వాల్‌ 15 నిమిషాల పాటు శ్వాసను బిగపట్టినట్లు చేసిన ప్రదర్శన ఆయన సాధన, శ్వాస నియంత్రణ సామర్థ్యంపై ఆసక్తిని కలిగించవచ్చు. అయితే, అంతసేపు శ్వాసను ఆపడం ఆరోగ్యానికి అవసరమైన లక్ష్యం కాదు. ధ్యానం, మానసిక ప్రశాంతత, సాధారణ శ్వాస వ్యాయామాల ప్రయోజనాలను పొందేందుకు ఇలాంటి సాహసాలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. దీర్ఘకాలం శ్వాసను ఆపే పద్ధతులను నేర్చుకోవాలనుకునేవారు నిపుణుల పర్యవేక్షణలోనే ముందుకు సాగాలి. శ్వాసను ఎక్కువసేపు ఆపేందుకు ముందుగా వేగంగా శ్వాస తీసుకునే పద్ధతిని మాత్రం అనుసరించకూడదు.