
D news:nov:7రాత్రి నిద్రపోయే ముందు ఎలాంటి ఆరోగ్య సమస్యలు లేకుండా సాధారణంగా ఉన్న వ్యక్తి, ఉదయం నిద్రలేవగానే మాట తడబడటం, శరీరంలోని ఒకవైపు బలహీనత, చూపు మసకబారడం వంటి లక్షణాలతో కనిపిస్తే అప్రమత్తం కావాలి. ఇవి నిద్రలో ఉన్న సమయంలోనే స్ట్రోక్ (పక్షవాతం) వచ్చినట్లు సూచించే లక్షణాలు కావచ్చు. ఈ పరిస్థితినే వేక్-అప్ స్ట్రోక్ (Wake-up Stroke) అంటారు. మెదడులోని కొంత భాగానికి రక్తప్రసరణ అకస్మాత్తుగా నిలిచిపోవడం లేదా తగ్గిపోవడం వల్ల స్ట్రోక్ సంభవిస్తుంది. ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి.
రాత్రి నిద్రపోయే ముందు ఎలాంటి అనారోగ్య సమస్యలు లేకుండా ఆరోగ్యంగా ఉన్న వ్యక్తి, ఉదయం నిద్రలేచేసరికి మాట తడబడటం, శరీరంలోని ఒకవైపు బలహీనత, చూపు మసకబారడం వంటి లక్షణాలతో కనిపించవచ్చు. ఇవి నిద్రలో ఉన్నప్పుడే పక్షవాతం (స్ట్రోక్) సంభవించిందనడానికి సంకేతాలు కావచ్చు. ఈ పరిస్థితినే వేక్-అప్ స్ట్రోక్ అంటారు.
మెదడులోని కొంత భాగానికి రక్తప్రసరణ నిలిచిపోవడం వల్ల స్ట్రోక్ వస్తుంది. రక్తనాళంలో రక్తం గడ్డకట్టి అడ్డంకి ఏర్పడితే దాన్ని ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్ అంటారు. రక్తనాళం చిట్లి మెదడులో రక్తస్రావం జరిగితే దాన్ని హెమరాజిక్ స్ట్రోక్ అంటారు.
నిద్రలో ఉన్నప్పుడు స్ట్రోక్ లక్షణాలను గుర్తించే అవకాశం లేకపోవడంతో, బాధితులు మేల్కొన్న తర్వాతే సమస్యను గుర్తిస్తారు. చివరిసారిగా ఎలాంటి స్ట్రోక్ లక్షణాలు లేకుండా ఆరోగ్యంగా ఉన్న సమయాన్ని వైద్య పరిభాషలో ‘లాస్ట్ నోన్ వెల్ టైమ్’ అంటారు.
స్ట్రోక్ ఎప్పుడు వచ్చిందో ఖచ్చితంగా తెలియకపోయినా, మెదడు స్కానింగ్ మరియు ఇతర వైద్య పరీక్షల ద్వారా మెదడులో జరిగిన మార్పులను వైద్యులు అంచనా వేస్తారు. వాటి ఆధారంగా రోగికి ఏ చికిత్స అందించవచ్చో నిర్ణయిస్తారు. కాబట్టి ఉదయం నిద్రలేవగానే స్ట్రోక్ లక్షణాలు కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లాలి.
స్ట్రోక్ను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులోని ప్రతి అక్షరం ఒక ముఖ్యమైన లక్షణాన్ని సూచిస్తుంది.
అకస్మాత్తుగా శరీర సమతుల్యత కోల్పోవడం, తల తిరగడం లేదా నడవడంలో ఇబ్బంది కలగడం.
చూపు మసకబారడం, ఒక వస్తువు రెండుగా కనిపించడం లేదా అకస్మాత్తుగా చూపు కోల్పోవడం.
నవ్వినప్పుడు ముఖం ఒకవైపు వాలిపోవడం లేదా ముఖ కండరాలు బలహీనపడడం.
ఒక చేయి అకస్మాత్తుగా బలహీనంగా మారడం లేదా పైకి ఎత్తలేకపోవడం.
మాట తడబడటం, స్పష్టంగా మాట్లాడలేకపోవడం లేదా ఎదుటివారు చెప్పేది అర్థం చేసుకోలేకపోవడం.
ఈ లక్షణాల్లో ఏ ఒక్కటి కనిపించినా ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి.
వీటితోపాటు అకస్మాత్తుగా శరీరంలోని ఒకవైపు తిమ్మిరి రావడం, గందరగోళం, తీవ్రమైన తలనొప్పి వంటి లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఈ లక్షణాలు కొద్దిసేపటికి తగ్గిపోవచ్చు. అయితే, అలా తగ్గిపోయినా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అవి తాత్కాలిక ఇస్కీమిక్ అటాక్ (TIA) లేదా మినీ స్ట్రోక్కు సంకేతాలు కావచ్చు. లక్షణాలు మొదలైన సమయాన్ని, బాధితుడు చివరిసారిగా ఎలాంటి లక్షణాలు లేకుండా ఆరోగ్యంగా ఉన్న సమయాన్ని నమోదు చేసుకోవడం చికిత్సలో కీలకం.
అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం, రక్తంలో కొలెస్ట్రాల్ స్థాయులు పెరగడం, ధూమపానం వంటి అంశాలు స్ట్రోక్ ముప్పును పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా గుండె స్పందన క్రమం తప్పే ఎట్రియల్ ఫిబ్రిలేషన్ సమస్య ఉన్నవారిలో రక్తం గడ్డకట్టే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అలాగే నిద్రలో పదేపదే శ్వాస ఆగిపోయే స్లీప్ అప్నియా కూడా గుండె, రక్తనాళాల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతుంది. నిద్ర నాణ్యత సరిగా లేకపోవడం, ఉదయం వేళ రక్తపోటులో వచ్చే మార్పులు కూడా కొందరిలో ప్రమాద కారకాలుగా మారవచ్చు.
స్ట్రోక్ వచ్చినప్పుడు బాధితుడి పరిస్థితి, మెదడుకు జరిగిన నష్టం, లక్షణాలు ప్రారంభమైన సమయాన్ని బట్టి చికిత్స అందిస్తారు. రక్తనాళాల్లో ఏర్పడిన గడ్డలను కరిగించేందుకు థ్రాంబోలిసిస్ మందులు ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రత్యేక పరికరాలు, గొట్టాల సాయంతో గడ్డను తొలగించే మెకానికల్ థ్రాంబెక్టమీ ప్రక్రియ చేపడతారు. మెదడు స్కానింగ్ పరీక్షల ఫలితాలను బట్టి, నిద్రలేచినప్పుడు స్ట్రోక్ లక్షణాలు గుర్తించిన కొందరు బాధితులకు కూడా ఈ చికిత్సలు అందించే అవకాశం ఉంటుంది. కోలుకునే ప్రక్రియలో ఫిజియోథెరపీ, స్పీచ్ థెరపీ, ఇతర పునరావాస చికిత్సలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
స్ట్రోక్ కేవలం వృద్ధులకు మాత్రమే వస్తుందనుకోవడం పొరపాటు. చిన్నవయసు నుంచి పెద్దవారి వరకు ఎవరికైనా వచ్చే అవకాశం ఉంది. అలాగే ప్రతి స్ట్రోక్లోనూ పక్షవాతం రావాల్సిన అవసరం లేదు. కొందరిలో మాట, చూపు, నడక, జ్ఞాపకశక్తి లేదా ఆలోచనా సామర్థ్యంపై ప్రభావం పడవచ్చు.
స్ట్రోక్ ముప్పును తగ్గించుకోవడానికి రక్తపోటును క్రమం తప్పకుండా పరీక్షించుకోవాలి. మధుమేహం, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయులను నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి. ప్రతిరోజూ వ్యాయామం చేయడం, సమతుల ఆహారం తీసుకోవడం, ధూమపానానికి దూరంగా ఉండడం, తగినంత నిద్రపోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. విపరీతమైన గురక, నిద్రలో శ్వాస ఆగిపోవడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యులను సంప్రదించి తగిన పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
ముఖ్యంగా నిద్రలేచినప్పుడు మాట, చూపు, శరీర కదలికలు లేదా సమతుల్యతలో అకస్మాత్తుగా మార్పులు కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి. లక్షణాలు తగ్గే వరకు వేచి చూడకూడదు. సకాలంలో సరైన చికిత్స అందించడం ద్వారా మెదడుకు జరిగే నష్టాన్ని తగ్గించడంతోపాటు బాధితులు కోలుకునే అవకాశాలను మెరుగుపరచవచ్చని వైద్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
