భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) మరో కీలక విజయాన్ని సాధించింది. దేశీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ ‘నావిక్’ను మరింత బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో చేపట్టిన జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్‌18 ప్రయోగం విజయవంతమైంది. ఈ రాకెట్ ద్వారా 2,232 కిలోల బరువున్న ఎన్‌వీఎస్‌-03 ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపించారు.
శుక్రవారం రాత్రి 11:51 గంటలకు శ్రీహరికోటలోని సతీశ్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం (షార్) రెండో ప్రయోగ వేదిక నుంచి జీఎస్‌ఎల్‌వీ రాకెట్ నిప్పులు చిమ్ముతూ నింగిలోకి దూసుకెళ్లింది. అనుకున్న ప్రణాళిక ప్రకారం ఉపగ్రహాన్ని జియోస్టేషనరీ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్‌లోకి ప్రవేశపెట్టారు.
సుమారు 50 మీటర్ల ఎత్తు, 420 టన్నుల బరువున్న జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్‌18కు ఇది 20వ ప్రయోగం. రెండో తరం నావిగేషన్ ఉపగ్రహాల శ్రేణిలో ఎన్‌వీఎస్‌-03 మూడోది. ఈ ఉపగ్రహం సుమారు 13 ఏళ్ల పాటు సేవలందించేలా రూపొందించారు. గతంలో ఎన్‌వీఎస్‌-02 ఉపగ్రహం కక్ష్యను పెంచే ప్రక్రియలో సాంకేతిక సమస్యలు ఎదురవడంతో తాజా ప్రయోగంపై ఇస్రో ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది.
అసలు నావిక్ అంటే ఏమిటి?
మన ఫోన్‌లో లొకేషన్ తెలుసుకోవడానికి, గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో మార్గాన్ని గుర్తించడానికి సాధారణంగా జీపీఎస్‌ను ఉపయోగిస్తాం. అమెరికా అభివృద్ధి చేసిన జీపీఎస్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా భారత్ రూపొందించుకున్న స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థే ‘నావిక్’.
నావిక్ పూర్తి పేరు ‘నావిగేషన్ విత్ ఇండియన్ కాన్‌స్టెలేషన్’. ఇస్రో అభివృద్ధి చేసిన ఈ వ్యవస్థ ద్వారా మన స్థానం, ప్రయాణ మార్గం, సమయం వంటి వివరాలను తెలుసుకోవచ్చు.
జీపీఎస్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేవలందిస్తుండగా, నావిక్ ప్రధానంగా భారత్, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల అవసరాల కోసం రూపొందించారు. భారత భూభాగంతో పాటు సరిహద్దుల నుంచి సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధిలో సేవలు అందించేలా దీనిని అభివృద్ధి చేశారు.
నావిక్‌తో ఉపయోగాలేంటి?
- రైళ్లను రియల్‌టైమ్‌లో ట్రాక్ చేయవచ్చు.
- వాహనాల కదలికలను పర్యవేక్షించవచ్చు.
- సముద్రంలో మత్స్యకారుల పడవల జాడ తెలుసుకోవచ్చు.
- విమానాలు, నౌకల నావిగేషన్‌కు ఉపయోగపడుతుంది.
- ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో హెచ్చరికలు పంపవచ్చు.
- విద్యుత్ గ్రిడ్‌లలో సమయ సమన్వయానికి ఉపయోగపడుతుంది.
- వివిధ పరికరాలకు జియో ట్యాగింగ్ చేయవచ్చు.
మొత్తంగా ఎన్‌వీఎస్‌-03 ఉపగ్రహ ప్రయోగంతో భారత నావిక్ వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం కానుంది. లొకేషన్, నావిగేషన్, టైమింగ్ సేవల కోసం విదేశీ వ్యవస్థలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలో ఈ స్వదేశీ సాంకేతికత కీలకంగా మారనుంది.