
D Spiritual: Nov 13: నాగుల చవితి ప్రాముఖ్యత.. సర్పారాధన వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక, ప్రకృతి పరిరక్షణ రహస్యం!
హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రకృతిని దైవస్వరూపంగా భావించి ఆరాధించడం అనాదిగా వస్తోంది. చెట్లు, పుట్టలు, పశువులు, పక్షులు ఇలా ప్రకృతిలోని ప్రతి జీవిలోనూ దైవత్వాన్ని చూస్తారు. ఇందులో భాగంగానే నాగదేవతలను పూజించే సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది. నాగుల చవితి పండుగ వెనుక ఆధ్యాత్మిక భావనతో పాటు పాముల సంరక్షణ, ప్రకృతి పరిరక్షణ అనే గొప్ప సందేశం కూడా దాగి ఉంది.
నాగుల చవితి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
కార్తిక మాస శుక్ల పక్ష చవితి రోజున నాగుల చవితిని జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున నాగదేవతలను పూజించి ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, సంతాన సౌఖ్యం, కుటుంబ క్షేమం కలగాలని భక్తులు ప్రార్థిస్తారు. ముఖ్యంగా మహిళలు తమ పిల్లల ఆయురారోగ్యాల కోసం ఉపవాసం ఉండి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం ఆదిశేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, కర్కోటకుడు వంటి నాగరాజులకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆదిశేషుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు శయ్యగా ఉండగా, వాసుకి పరమశివుడి కంఠాభరణంగా నిలిచాడు. అంతేకాక ఆదిశేషుడు లక్ష్మణుడిగా, బలరాముడిగా అవతరించినట్లు పురాణ కథనాలు చెబుతున్నాయి. క్షీరసాగర మథనంలోనూ వాసుకి కీలక పాత్ర పోషించాడు.
నాగారాధనకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత
వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఆదిశేషుడికి, శైవ సంప్రదాయంలో వాసుకికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. దక్షిణ భారతదేశంలో సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని నాగదేవత స్వరూపంగా భావించి పూజిస్తారు. నాగుల చవితి రోజున సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయాలను సందర్శించి నాగపూజలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
ఈ రోజున భక్తులు నాగపుట్టల వద్ద పసుపు, కుంకుమలు సమర్పించి దీపాలు వెలిగిస్తారు. పాలు, నువ్వులు, బెల్లం, చలిమిడి, పండ్లు వంటి నైవేద్యాలను సమర్పించి కుటుంబ క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తారు.
శాపవిముక్తి పొందిన సర్పకుమారుడు.. పురాణ కథ
బ్రహ్మపురాణంలో నాగుల చవితికి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన కథ ప్రస్తావించబడింది. శూరసేనుడనే రాజుకు సర్పరూపంలో ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు. అతడికి ఒక రాజకుమార్తెతో వివాహం జరుగుతుంది. తన భర్త సర్పరూపంలో ఉన్నప్పటికీ ఆమె అతడిని విడిచిపెట్టకుండా దైవస్వరూపంగా భావించి సేవిస్తుంది.
పరమేశ్వరుడి శాపం వల్ల తనకు సర్పరూపం వచ్చిందని, నాగుల చవితి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే శాపవిముక్తి కలుగుతుందని భర్త చెప్పడంతో ఆమె భక్తిశ్రద్ధలతో వ్రతం ఆచరిస్తుంది. చివరగా నదీస్నానం చేయడంతో సర్పకుమారుడికి శాపవిముక్తి కలిగినట్లు పురాణ కథనం.
నాగుల చవితి వ్రతం ఎలా ఆచరించాలి?
నాగుల చవితి రోజున తెల్లవారుజామునే నిద్రలేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పూజామందిరంలో కలశాన్ని ఏర్పాటు చేసి నాగదేవత ప్రతిమను ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహించాలి. ఎర్రని పూలతో నాగదేవతను అలంకరించి దీపారాధన చేయాలి.
అరటిపండ్లు, వడపప్పు, చలిమిడి వంటి పదార్థాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. అనంతరం నాగపుట్ట వద్ద దీపం వెలిగించి పూజలు చేసి హారతి ఇస్తారు. కొందరు భక్తులు సంప్రదాయం ప్రకారం ఉపవాసం పాటిస్తారు. ప్రాంతాన్ని బట్టి పూజా విధానాల్లో మార్పులు ఉంటాయి.
నాగుల చవితి వెనుక ప్రకృతి పరిరక్షణ సందేశం
నాగుల చవితి పండుగలో ప్రధానంగా కనిపించే సందేశం జీవకారుణ్యం, ప్రకృతి పరిరక్షణ. పాములు పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ముఖ్యంగా ఎలుకల సంఖ్యను నియంత్రించడం ద్వారా వ్యవసాయానికి మేలు చేస్తాయి. నేలలోని జీవావరణ వ్యవస్థలోనూ వాటికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
పాములను చూసినప్పుడు భయంతో చంపకుండా వాటిని సంరక్షించాలనే సందేశాన్ని నాగారాధన గుర్తుచేస్తుంది. పాములు సాధారణంగా మనుషులకు దూరంగా ఉండటానికే ప్రయత్నిస్తాయి. అందువల్ల వాటికి హాని చేయకుండా, కనిపించినప్పుడు శిక్షణ పొందిన సర్పరక్షకుల సహాయం తీసుకోవాలి. పుట్టల్లో పాలు పోయడం వల్ల పాములకు హాని కలిగే అవకాశం ఉన్నందున వాటికి పాలు పోయకుండా, ప్రతిమలు లేదా చిత్రపటాల వద్ద పూజలు చేయడం మంచిది.
మొత్తంగా నాగుల చవితి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు.. ప్రకృతిలోని ప్రతి జీవిని గౌరవించాలని, పర్యావరణాన్ని కాపాడాలని, జీవరాశుల పట్ల కరుణ చూపాలని తెలియజేసే గొప్ప సంప్రదాయం.
