మెంతులు కేవలం వంటల్లో ఉపయోగించే దినుసు మాత్రమే కాదు.. వీటిలో ఉండే పోషకాలు ఆరోగ్యానికి పలు విధాలుగా మేలు చేయవచ్చు. జీర్ణక్రియకు తోడ్పడటం, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిల నియంత్రణకు సహకరించడం, బాలింతల్లో పాల ఉత్పత్తికి కొంతమేర తోడ్పడే అవకాశం, శరీర వేడి తగ్గేందుకు సహకరించడం, జుట్టు, చర్మ ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడటం వంటి ప్రయోజనాలు మెంతులతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అయితే వీటిని తీసుకునే విధానం, పరిమాణం కూడా ముఖ్యమే. మెంతులను ఎలా ఉపయోగించాలి? వాటి వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి? ఎవరెవరు జాగ్రత్తగా తీసుకోవాలి? వంటి వివరాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మన వంటింట్లో తరచుగా కనిపించే మెంతులు కేవలం పోపు దినుసులు మాత్రమే కాదు.. పోషకాలు, ఫైబర్, ఖనిజాలు వంటి పలు ముఖ్యమైన పదార్థాలను అందించే ఆహార పదార్థం. మెంతులను పరిమిత మోతాదులో ఆహారంలో చేర్చుకోవడం వల్ల జీర్ణక్రియ, రక్తంలో చక్కెర నియంత్రణ వంటి అంశాల్లో కొంత ప్రయోజనం ఉండొచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. మెంతి గింజల్లో ప్రోటీన్, ఫైబర్, కార్బోహైడ్రేట్లు, ఐరన్, మెగ్నీషియం వంటి పోషకాలు ఉంటాయి. వీటితో పాటు వివిధ విటమిన్లు, మొక్కల ఆధారిత బయోయాక్టివ్ సమ్మేళనాలు కూడా లభిస్తాయి.
జీర్ణక్రియకు మెంతులు
మెంతుల్లో ఉండే ఫైబర్ జీర్ణవ్యవస్థకు మద్దతు ఇవ్వడంలో సహాయపడుతుంది. కొంతమంది సంప్రదాయంగా విరేచనాలు లేదా ఇతర జీర్ణ సమస్యల సమయంలో మెంతులను ఉపయోగిస్తారు. అయితే లూస్ మోషన్స్‌కు మెంతులు ఖచ్చితమైన చికిత్సగా భావించకూడదు. ముఖ్యంగా పిల్లలు, వృద్ధులు లేదా తీవ్రమైన విరేచనాలు ఉన్నవారు వైద్యుల సూచన తీసుకోవడం అవసరం. డీహైడ్రేషన్ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
బాలింతలకు మెంతులు
బాలింతల పాల ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు మెంతులను సంప్రదాయంగా ఉపయోగిస్తారు. అయితే ప్రతి తల్లిలోనూ మెంతులు ఒకే విధంగా పనిచేస్తాయని చెప్పడానికి బలమైన ఆధారాలు లేవు. పాల ఉత్పత్తి తక్కువగా అనిపిస్తే, కారణాన్ని గుర్తించేందుకు వైద్యుడు లేదా ల్యాక్టేషన్ నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది. ప్రసవం తర్వాత మెంతులను ఎక్కువ మోతాదులో లేదా కషాయం రూపంలో తీసుకునే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం సురక్షితం.
రక్తంలో చక్కెరపై ప్రభావం
మెంతుల్లోని ఫైబర్, ఇతర మొక్కల సమ్మేళనాలు రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలపై ప్రభావం చూపవచ్చని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే మెంతి నానబెట్టిన నీటిని తాగడం వల్ల మధుమేహం పూర్తిగా నియంత్రణలోకి వస్తుందని చెప్పలేం. ముఖ్యంగా డయాబెటిస్ మందులు తీసుకునేవారు మెంతులను ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకుంటే రక్తంలో చక్కెర మరీ తగ్గే అవకాశం ఉండొచ్చు. కాబట్టి మందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా మెంతులను ఉపయోగించకూడదు.
జుట్టు, చర్మ సంరక్షణ
మెంతులను నానబెట్టి పేస్ట్‌గా చేసి పెరుగుతో కలిపి జుట్టుకు పట్టించడం వంటి పద్ధతులు సంప్రదాయంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. వీటి వల్ల జుట్టుకు తాత్కాలికంగా మృదుత్వం, కండిషనింగ్ లభించవచ్చు. అయితే మెంతులు జుట్టు రాలడాన్ని నయం చేస్తాయని లేదా కొత్త జుట్టు పెరుగుదలను నిర్ధారిస్తాయని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు. చర్మానికి ఉపయోగించే ముందు ప్యాచ్ టెస్ట్ చేయడం మంచిది.
రోజువారీ ఆహారంలో ఎలా తీసుకోవాలి?
మెంతులను తాలింపులో, పులుసులు, కూరలు, మెంతికూర వంటకాలు, రోటీలు, చపాతీలలో ఉపయోగించవచ్చు. మెంతి గింజలను స్వల్పంగా వేయించి పొడి చేసి కూరలు, పెరుగన్నం లేదా ఇతర వంటకాల్లో కొద్దిగా చేర్చుకోవచ్చు. ఇలా మితంగా తీసుకోవడం ద్వారా ఆహారంలో వైవిధ్యంతో పాటు పోషక విలువలను కూడా పెంచుకోవచ్చు.
మెంతులు సాధారణ ఆహార పరిమాణాల్లో చాలామందికి సురక్షితమే అయినప్పటికీ, అధిక మోతాదులో తీసుకుంటే కడుపు ఉబ్బరం, గ్యాస్, విరేచనాలు వంటి సమస్యలు రావచ్చు. మధుమేహ మందులు వాడేవారు, గర్భిణులు, బాలింతలు లేదా ఇతర మందులు తీసుకునేవారు మెంతులను ఔషధ మోతాదుల్లో తీసుకునే ముందు వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది. మెంతులు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారంలో భాగం కావచ్చు కానీ ఏ వ్యాధికైనా ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా భావించకూడదు.