ప్రకృతిలో లభించే అనేక పదార్థాలు మన ఆహారంలో భాగంగా మారి శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను అందిస్తాయి. అలాంటి వాటిలో మష్రూమ్స్‌ (పుట్టగొడుగులు) కూడా ఒకటి. వీటిని చూసి చాలామందికి ఇవి శాకాహారమా, మాంసాహారమా అనే సందేహం ఉంటుంది. వాస్తవానికి మష్రూమ్స్‌ ఫంగస్‌ వర్గానికి చెందినవైనా, ఆహార పరంగా సాధారణంగా శాకాహారంలో భాగంగానే పరిగణిస్తారు. ప్రస్తుతం మార్కెట్‌లో మష్రూమ్స్‌లో ప్రధానంగా రెండు రకాల రకాలు ఎక్కువగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.
పుట్టగొడుగులు తక్కువ క్యాలరీలతో పాటు పలు పోషకాలను అందించే ఆహారంగా పరిగణిస్తారు. నాటు పుట్టగొడుగుల్లో సుమారు 33 కిలోక్యాలరీలు, బటన్ మష్రూమ్స్‌లో 22 కిలోక్యాలరీలు ఉంటాయి. 100 గ్రాములకు నాటు పుట్టగొడుగుల్లో సుమారు 6 గ్రాముల కార్బోహైడ్రేట్లు, 3.3 గ్రాముల ప్రోటీన్, 0.5 గ్రాముల కొవ్వు, 2.3 గ్రాముల ఫైబర్ ఉండగా.. బటన్ మష్రూమ్స్‌లో 4 గ్రాముల కార్బోహైడ్రేట్లు, 3 గ్రాముల ప్రోటీన్, 0.3 గ్రాముల కొవ్వు, 1 గ్రాము ఫైబర్ లభిస్తాయి.
విటమిన్ బి12 విషయానికి వస్తే.. పెద్దలకు రోజుకు సుమారు 2.4 మైక్రోగ్రాముల అవసరం ఉంటుంది. కొన్ని రకాల పుట్టగొడుగుల్లో విటమిన్ బి12 లభించినప్పటికీ, దాని పరిమాణం పుట్టగొడుగు రకం, పెంపకం విధానం వంటి అంశాలపై ఆధారపడి మారుతుంది. అందువల్ల శాకాహారులు బి12 కోసం పుట్టగొడుగులపైనే పూర్తిగా ఆధారపడకుండా, వైద్యుల సూచనతో ఇతర ఆహార వనరులు లేదా సప్లిమెంట్లను పరిగణించాలి.
విటమిన్ డి విషయంలోనూ పుట్టగొడుగులు ప్రత్యేకమైన ఆహారం. ముఖ్యంగా UV కాంతికి గురిచేసిన పుట్టగొడుగుల్లో విటమిన్ డి పరిమాణం గణనీయంగా పెరగవచ్చు. అయితే అన్ని పుట్టగొడుగుల్లో ఒకే స్థాయిలో విటమిన్ డి ఉండదు. వీటిలోని బీటా-గ్లూకాన్స్ వంటి ఫైబర్‌లు గుండె ఆరోగ్యానికి, కొలెస్ట్రాల్ నియంత్రణకు సహాయపడే అవకాశాలపై పరిశోధనలు ఉన్నాయి.
పుట్టగొడుగుల్లో బీటా-గ్లూకాన్స్, గ్యాలిక్ యాసిడ్, క్లోరోజెనిక్ యాసిడ్ వంటి బయోయాక్టివ్ సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. ఇవి యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలను కలిగి ఉండొచ్చు. గుండె ఆరోగ్యానికి ఇవి ఉపయోగకరంగా ఉండే అవకాశాలపై అధ్యయనాలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, పుట్టగొడుగులు గుండె జబ్బులను నయం చేస్తాయని లేదా హార్ట్‌ ఎటాక్‌ను నేరుగా నివారిస్తాయని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు. గుండె జబ్బులు ఉన్నవారు వైద్యుల సూచనల ప్రకారం సమతుల్య ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి.
మధుమేహం ఉన్నవారికి పుట్టగొడుగులు తక్కువ క్యాలరీలు, తక్కువ కొవ్వుతో పాటు ఫైబర్‌ను అందించే ఆహారంగా ఉపయోగపడవచ్చు. కొన్ని అధ్యయనాల్లో పుట్టగొడుగుల వినియోగం రక్తంలో గ్లూకోజ్ నియంత్రణకు అనుకూల ప్రభావాలను చూపినప్పటికీ, రోజుకు 150 గ్రాములు తింటే ఏడు రోజుల్లో గ్లూకోజ్ 22 శాతం తగ్గుతుందని సాధారణంగా చెప్పడం సరైనది కాదు. పుట్టగొడుగుల్లోని బీటా-గ్లూకాన్స్, పాలీఫెనాల్స్ వంటి సమ్మేళనాలపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. అయితే ఇవి మధుమేహానికి మందులకు ప్రత్యామ్నాయం కావు.
గమనిక: పుట్టగొడుగుల పోషక విలువలు రకం, పెంపకం, ప్రాసెసింగ్ విధానాన్ని బట్టి మారవచ్చు. ఆరోగ్య సమస్యలు లేదా ప్రత్యేక ఆహార అవసరాలు ఉన్నవారు వైద్యుడు లేదా డైటీషియన్ సలహాతో ఆహారంలో చేర్చుకోవడం మంచిది.